18 



DZIAŁ II. GIEOLOGIJA. 



Feldspat soclowo-iuapienny (plagioklaz) zdarza się bardzo rzadko i w małych 

 ilościach (Żytomierz). 



Biotyt (mika magnezyjowa) jest obecny zawsze, chociaż niekiedy w bardzo 

 nieznacznych ilościach (Noryńsk) i wtedy granityt wołyński bardzo jest podobny 

 do aplitóiw, zwykle w nieprawidłowych płatkach, żyłkach żółto-szarego koloru; 

 zazwyczaj ulega roskładowi, przyczem robi się zupełnie nieprzezroczystym; roskła- 

 dowi towarzyszy wydzielanie się tlenków żelaza. W Andryjowie biotyt występu- 

 je w ślicznie ukształtowanych sześciokątnych tabliczkach. W granitach żyto- 

 mierskich znajduje się nadto bardzo nieznaczna ilość turmalinu, ro składającego 

 się i przechodzącego w drobne łuski biotytu koloru jasno-zielonego. Oprócz tych 

 głównych składników mineralogicznych, w granitycie wołyńskim znajdują się 

 jeszcze następujące minerały, jako wrostki: apatyt, cyrkon, rutyl, magnetyt, liema- 

 tyt i granat (almandyn) w jednym wypadku (Mobilno). 



Co się tyczy złożenia tej skały, to ono jest wszędzie ziarniste i hypidyjomor- 

 ficzne *), według Eosenbuscha. Niekiedy (Andryjów) ma ono wygląd pseudoporfi- 

 rowy, tam mianowicie, gdzie między ziarnami o kształtach nieprawidłowych znaj- 

 dują się lepiej wykształcone i większe kryształy feldspatu i zawartego w nim 

 kwarcu. W tym ostatnim wypadku, jako najogólniejszym, porządek, w jakim na- 

 stępowało wydzielanie się minerałów z magmy, będzie taki: magnetyt i hematyt, 

 cyrkon, rutyl, biotyt, pertyt, ortoklaz i kwarc idiomorph, mikroklin i kwarc 

 allotriomorph 9 ). 



Ze znanych mi obnażeń granitytu wymienię następujące : 

 Pap im i a, prawy brzeg Norynia. Granityt tworzy tu pagórek, pokryty 

 piaskiem i tylko na wierzchu i z boku nieco obnażony. Tej samej natury obnaże- 

 nia znalazłem we wsiach: Bechach, Mobilnie, Topory szczu, Andryjowie i Du- 

 biszczu. 



No ryńsk po obu brzegach Norynia. Znaczne masy granitytu porozdzie- 

 lały się tu na właściwe granitowi równoległościany i zapełniły koryto rzeki. Gra- 

 nit noryński jest nadzwyczaj twardy i, zdaje się, bardzo przydatny do celów te- 

 chnicznych. 



Ihnatpol. Granityt żółtawego koloru, zbity, występuje w korycie rz. Że- 

 rewa parę wiorst za wsią, wdół rzeki. 



Liczne, lecz nieznaczne obnażenia granitu występują między Waśkowiczami 

 i Michajłówką na polach, leżących nad potokiem Grozdawcem. 



Iskorość nad Uszą. Wielkie masy granitu, popękane pionowo i poziomo, 

 stanowią prawy brzeg rzeki, nakształt muru, z olbrzymich głazów zbudowanego; 

 lud zowie to miejsce kąpielą księżniczki Olgi. Na lewym brzegu rzeki granit 

 jest mocno zwietrzały i ma wygląd zeschłej gliny; w masie jego można dostrzedz 



(*) Strukturą czyli złożeniem hypidyjomorficznem nazywa Uosenbusch takie, w którem mi- 

 nerały skrzepłe wcześniej posiadają właściwe sobie kształty (idiomorph), te zaś, których kry- 

 stalizacyja nastąpiła później, mają, formę uwarunkowaną minerałami pierwej wydzielonemi (allo- 

 triomorph). 



9 ) Porównaj Rosenbuscha: Mikroskopische Physiographie; wyd. 2, cząść II, str. 28 i 40* 



