J. MOROZEWICZ. OPIS MIKROSKOPOWO-PETROGRAFICZNY. 



23 



mniejszych, dochodzących jednak do 1 / 4 cala, z pięknym na płaszczyznach głównej 

 łupliwości połyskiem metalicznym, bronzowym. Oliwin, znajdujący się w mniejszej 

 ilości, niż hypersten i dokładnie dający się odróżnić* pod mikroskopem, bez niego 

 jest trudno-dostrzegalnym z powodu swej ciemnej barwy. Ponieważ dwa ostatnie 

 składniki należą do minerałów, pod względem ilości podrzędnie występujących 

 w. skale, to skład chemiczny całej skały (Nr. XII) niewiele się różni od składu jej 

 plagioklazu (Nr. XIII) Do analizy wybierałem makroskopowe kawałki plagioklazu, 

 możliwie świeże i czyste, w stanie sproszkowanym poddałem je działaniu elektro- 

 magnesu, celem ostatecznego oczyszczenia od domięszek zawierających żelazo. 

 Materyjał do rozbioru chemicznego hyperstenu (Nr. XIV) przygotowałem w tenże 

 sposób, z tą jednak różnicą, że czysty makroskopowy proszek, oczyściłem jeszcze od 

 źdźbeł plagijoklazu i innych w cieczy ciężkiej Goldschmidta w aparacie Haradego. 

 Analiza mikroskopowa tej skały łącznie z chemiczną dała rezultaty następujące: 



xii' xiii xiv 



(Skała) (Plagioklaz) (Hypersten) 



Si0 3 



54,40 



53,90 



46,47 



A1 2 0 3 



28,00 



28.70 



6,74 



F 2 0 3 



0,80 



0,48 





FeO 







20,55 



MnO 







0,73 



CaO 



10,30 



10,70 



1,90 



MgO 



0,40 





23,70 



Na 2 0 



4 ; 47 



4,75 





K 2 0 



0,60 



0,65 





H 2 0 



0,80 



0,62 







99,67 



99,80 



100,09 



Ciężar właściwy: 2,716 2,6937*) 

 Feldspat socloiuo-wapienny należy do rzędu labradorów, gdyż z analizy (Nr. XIV) 

 wypada stosunek albitu do anortytu, jak 1: 1, 15, czyli Ab 7 An 8 , prawie Ab! An, 4 

 Własności fizyczne feldspatu: ciężar właściwy i znikanie światła (na P=c. 8°) 

 odpowiadają temu stosunkowi, zwłaszcza, jeśli się mieć będzie na uwadze pewien 

 stopień zwietrzenia materyjału, do rozbioru użytego. Feldspat ten, jak powiedzia- 

 łem, stanowiący przeważny składnik skały, pod mikroskopem przedstawia właści- 

 we sobie cechy charakterystyczne: prążki bliźniacze nader szerokie według prawa 

 albitowego, a niekiedy i pery klinowego; wrostki przedstawiają czarne igiełki, uło- 

 żone rzędami, równolegle od osi pionowej i brachy dyj agonalnej; naturę ich wyjaśnił 

 dokładnie Vogelsang, Schrauf i inni. Osobniki najczęściej są wydłużone w kierunku 

 jednej osi, między niemi zdarzają się większe, jakby porfirycznie wydzielone. Nie- 

 kiedy feldspat zapełnia się mętną substancyją (kaolinem), co jest już cechą za- 

 czynającego się roskładu; w szczelinach nieraz dostrzegać się dają wcieki limo- 

 nitu. Ezadziej, jako wrostki, dostrzedz można okrągłe, lub owalne ziarneczka hy- 

 perstenu i oliwinu; bioty t w maleńkich łuskach barwy ciemno-żółtej; magnetyt 

 i ilmenit w nieprawidłowych wrostkach. 



*) Ciężar właściwy określiłem w płynie ciężkim Goldschmidta, 



