J. MOROZEWICZ. OPIS MIKROSKOPOWO-PETROGRAFICZNY. 



25 



w granitach) wielkich, ale także dosyć rzadko; zrasta się niekiedy z hypersteneni 

 i posiada bardzo wyraźnie ujawnioną łupliwość (oP). 



Bioty jako produkt przejściowy hyperstenu i oliwinu, jest zatem minerałem 

 pochodnym, utworem wtórnym. 



Kwarcu w labradorycie z Turczynki nie znalazłem, gdy natomiast w szlifach, 

 zrobionych z okazów Kamiennego Brodu, znajduje się on w znacznej ilości w po- 

 staci ziarn zaokrąglonych. 



Złożenie skały grubo-ziarniste, hypidyjomorficzne. Minerałów w postaciach idy- 

 jomorficznych, z wyjątkiem apatytu i po części feldspatu, skała ta nie posiada. Co do 

 feldspatu, jest on idyjomorficznym wyłącznie tylko w płaszczyznach zrastania się 

 bliźniaczego: zarysy ziarn są również allotriomorficzne, jak hyperstenu i oliwinu. 

 Na podstawie wr ostko w można ułożyć następujący porządek zastygania minera- 

 łów: magnetyt i ilmenit, apatyt, oliwin, hypersten i plagijoklaz. 



Tak więc labradoryt z Turczynki na zasadzie wyżej podanych rezultatów, 

 jest norytem oliwinowym, w którym jednak z trzech minerałów, skałę tę cechują- 

 cych, to jest z oliwinu, hyperstenu i labradoru, ten ostatni ogromnie przeważa nad 

 dwoma pierwszemi minerałami w składowej masie skały i nadaje jej odrębność pe- 

 trograficzną. 



Wracając do bardzo ciekawej skądinąd pracy D-ra Chruszczowa nad labra- 

 dorytami wołyńskiemi, zrobić muszę uwagę iż nazwa „pertytofiry," jaką autor 

 skałom tym nadaje, nie odpowiada labradory to wi z Turczynki dla następujących 

 powodów: najważniejszem znamieniem pertytofirów ma być mikropertyt, jako 

 resztka krystalizacyjna („residuum"), naostatku zakrzepła i nawskroś allotrio- 

 morficzna. Pomimo szczegółowych poszukiwań w 5 dużych szlifach, mikropertytu 

 w labradorycie z Turczynki niepodobna było odkryć, jakkolwiek w granitach 

 wołyńskich występuje on bardzo często. Opisana wyżej powłoka promienno-włó- 

 knista, stale otaczająca hypersten i oliwin, a w okazach z Kamiennego Brodu 

 i kwarc, bardzo jest podobna do mikropertytu, którego złożenie opisuje autor na str. 

 479 swej pracy 21 ), nieokreślając ostatecznie, jakie minerały zrastają się tu sposo- 

 bem mikropertytowym. Własności tej powłoki nie mają nic wspólnego z mikro- 

 pertytem: zjawia się ona wyłącznie tylko naokoło hyperstenu, oliwinu i kwarcu, 

 minerałów z wyjątkiem pierwszego twardszych od feldspatu i nigdzie niemasz jej 

 około ziarna labradoru, ani też w przestworach, znajdujących się między kilkoma 

 jakiemiś minerałami od niego starszemi, jak to autor opisuje dla rzeczywistego mi- 

 kropertytu. Powłoka powyżej opisana, zdaje się, jest produktem ciśnienia z jednej 

 strony i roskładu labradoru z drugiej. H. Rosenbusch 22 ) objaśnia podobne zjawisko 

 około oliwinu, powiększaniem się jego objętości wskutek roskładu i ciśnieniem na 

 feldspat, który się w tern miejscu zmienia w sposób podobny do opisanego. 



Co się tyczy idyjomorfizmu labradoru z jednej strony i allotriomorfizmu hy- 

 perstenu i oliwinu z drugiej, to kwestyja ta nie da się rosstrzygnąć samemi tylko 

 kształtami tych minerałów. Na podstawie wrostków, dość rzadko się zdarzających, 

 można uważać hypersten i oliwin za starsze od feldspatu. Feldspat posiada postaci 



21 ) 1. c, zaczynając od słów: „Neben dieser gewołmlicher perthitischen Verwachsmig" etc. 

 52 ) Mikroskopische Physiographie. Cz. 2, wyd. 2, str. 144. 

 Pam. Fizyj. Tom IX. Dział H— 4 



