26 



DZIAŁ II. GIEOLOGIJA. 



bardziej prawidłowe od wydzielonych wprzód od niego minerałów, co się tłumaczy 

 ogromną ilością, masy feldspatowej w magmie skalnej; magmę uważać trzeba za 

 rostwór wszystkich składników skały, a masa przeważająca jednego z nich może 

 utworzyć z siebie rostwór przesycony; zdarzyć się przeto może, że taki na- 

 przykład minerał, jak labrador, wydzieli się wcześniej od hyperstenu i innych 23 ). 



2. Noryty. 



(Tak zwane Syjenity). 

 a. Odmiana gruboziarnista. 



Skały, znane pod nazwą syjenitów 24 ), występują we wsi Waśko wieżach po w. 

 Owruckiego 25 ) i pozostają w ścisłym związku z tak zwanym wołynitem, gdyż ich 

 obnażenia wychodzą z pod diluwium o kilka kroków na Pn. W. i o kilkadziesiąt 

 na Pd. Z. od tej skały. Syjenity te z powodu złożenia gruboziarnistego i przewa- 

 gi feldspatu nad hyperstenem są bardzo zbliżone do wyżej opisanego norytu óliwi- 

 nowego z Turczynki i wogóle do tak zwanych labradorytów gruboziarnistych. 

 Feldspat ich jednak nie posiada najmniejszej gry barw i wskutek roskładu ma ko- 

 lor żółtawy. Niżej są podane dwa rozbiory chemiczne tej skały: jeden odnosi się do 

 odmiany grubo -ziarnistej z małą ilością hyperstenu (Nr. XV), drugi, do skały o mniej - 

 szem nieco ziarnie i bogatszej w hypersten (Nr. XVI). 



XV XVI 

 Si0 2 53,40 53,80 26 ) 

 A1 2 0 3 28,27 28,15 

 Fe 2 0 3 0,73 0,86 

 CaO 8,60 7,10 

 MgO 0,90 3,07 

 K 2 0 2,56 1,22 

 Na 2 0 4,38 4,70 

 H 2 0 1,50 1,10 

 100,34 100, 

 Ciężar właściwy: 2,708 2,771 

 Feldspat sodowo-wapienny. Składnik przeważający, sądząc ze znikania świa- 

 tła na P (c— 12°), należy do rzędu labradoru (Ab! An 2 ); w wielkich wydłużonych 

 ziarnach z bardzo szerokiemi prążkami bliźniaczemi; roskłada się na kaolin, wsku- 

 tek czego jest mętny, zawiera wrostki hematytu, a w szczelinkach wcieki litnonitu. 



Hypersten znajduje się niekiedy w ogromnych spłaszczonych ziarnach, 3 /* ca- 

 la dosięgających. Świeży jest barwy blado-różowej; przy wietrzeniu mętnieje, 

 barwę zmienia na zieloną i przechodzi w bastyt włóknisty. W dalszem stadyjum 



23) Porównaj A. Lagorio U. d. natur der Glasbasis u. Krystyorg. in erup. Magma. Min. u. Pet. 

 Mitth. VIII 1887. 



2 *) Zobacz mapę gieologiczną Wołynia, G. Ossowskiego, 



25) Patrz mapkę tej miejscowości w tekście (str.34). 



26 ) Si0 a z różnicy. 



