30 



DZIAŁ II. GIEOLOGIJA. 



niemały zamęt w pojęciu o naturze petrograficznej wołynitu; i tylko trafowi szczę- 

 śliwemu zawdzięczam, iż jestem w stanie zamęt ten do pewnego stopnia rozjaśnić. 



Okazy do badań zebrałem z dwu tylko miejscowości, blisko siebie leżących: 

 Waśkowicz i Michajłówki. Mczem się one prawie na oko nie różnią, chociaż przy 

 bliższem rospatrzeniu niektóre okazy waśkowickie posiadają nieco ciemniejszą 

 barwę, gdy natomiast wołynit michaj łowiecki jest trochę jaśniejszy i zielonawy; 

 pochodzi to od większego stopnia zwietrzałości skały tej w Michajłówce, gdyż 

 obnażenia jej w tej wsi są bardzo nieznaczne i nisko położone, co naturalnie przy- 

 śpiesza roskład skały. Obnażenie waśkowickie jest daleko większe, stanowi 

 urwisko nadbrzeżne rzeczki Szestenia i, wznosząc się dość znacznie nad poziom 

 rzeczki, jest mniej narażone na działanie wilgoci, niż małe i w ziemi ukryte obna- 

 żenia michaj łowieckie. Dlatego też między szlifami, zrobionemi z okazów waśkowic- 

 kich znalazło się kilka zupełnie innej natury, niż wogóle wszystkie preparaty, przy- 

 gotowane z wołynitu michaj łowieckiego i wczęści waśkowickiego. Bóżnica była 

 tak znaczna, iż na razie sądziłem, że zaszła tu jaka pomyłka. Okazało się po 

 sprawdzeniu wszystkich posiadanych kawałków wołynitu z Waśkowicz, że jest 

 między niemi jeden na oko niczem się nieróżniący od innych, z tegoż obnażenia 

 wziętych okazów, pod mikroskopem mający jednak zupełnie odmienny wygląd, niż 

 wszystkie inne. Byłto kawałek szczęśliwie odłupany z miejsca nieuległego jeszcze 

 zwietrzeniu w tym stopniu, jak na powierzchni skały. 



Niżej podany opis wołynitu ułożony jest na podstawie tego prawie niezmie- 

 nionego okazu. 



Skała ta ma barwę ciemno -szarą, przechodzącą w szaro-zielonkawą tam, gdzie 

 proces wietrzenia zmienił jej składniki normalne. Na drobnoziarnistem, ciemno- 

 szarawem tle rozrzucone są tu i owdzie duże i prawidłowe zazwyczaj kryształy pla- 

 gijoklazu żółtawego, lub zupełnie bezbarwnego i trochę przezroczystego, co zdarza 

 się rzadziej. Badania mikroskopowe i chemiczne wykazały, że wołynit niezmie- 

 niony składa się z dwu pokoleń minerałów, różnych fizycznie i chemicznie. 



Do rozbioru chemicznego starałem się, o ile możności, wybierać kawałki naj- 

 świeższe. Rozbiór ogólny skały (Nr. XVIII) i zawartych w niej feldspatów był do- 

 konany na materyjale, otrzymanym z jednego kawałka z zachowaniem ostrożności 

 i wskazówek prof. Lagorio 33 ). Oddzielenia feldspatów od innych zabarwionych 

 składników skały dokonałem w sposób następujący: feldspat porfiryczny można 

 było oddzielić szczypczykami po sproszkowaniu skały; czystość jego była następnie 

 sprawdzona pod mikroskopem; feldspat z masy zasadniczej oddzieliłem od minera- 

 łów, zawierających żelazo zapomocą elektro-magnesu, a tenże feldspat od porfi- 

 rycznie wydzielonego w płynie ciężkim Groldschmidta w przyrządzie Haradego- 



XVIII XIX XX 

 (Skała) (Feldsp. porfir.) (Feldsp. z masy zasad.) 



Si0 2 52,15 52,90 55,94 34 ) 



A1 2 0 3 25,59 29,40 



Fe 2 0 3 5,65 0,40 



33 ) Min. u. Petrog. Mitth. VIII, 1887, str. 432. 



34 ) Z różnicy. 



