J. MOROZEWICZ. OPIS MIKROSKOPOWO-PETROGRAFICZNY. 



33 



Wydzielanie się minerałów odbywało się w porządku następującym: 



I. Pokolenie starsze, porfiry czne: hypersten (a), amfibol, andezyn (Ab 5 An 4 ). 



II. Pokolenie młodsze, masa zasadnicza: magnetyt, ilmenit, apatyt, hyper- 

 sten, andezyn (Ab 5 An 3 ) i w końcu tło szkliste (Grlasbasis). 



Złożenie zatem skały jest typowo-porfiryczne. Charaktery stycznem znamie- 

 niem wołynitu jak i wyżej opisanego porfirytu dyjalagowego jest hypersten w masie 

 zasadniczej, dotąd zdaje się nigdzie niedostrzeżony. „Wołynit" zatem zasługuje 

 stanowczo na zaznaczenie jego odrębności typowej tern mianem, jakie nosił do- 

 tychczas. Jestto skała, zbliżająca się do porfirytów enstatytowych Hosenbuscha, 

 i, będąc przedstawicielką skał paleo wulkanicznych, odpowiada norytom w rzędzie 

 batolitytow. Obecność w skale tej tła szklistego jest niezbitym dowodem ognio- 

 wego jej pochodzenia, Fakt ten rzuca nowe światło wogóle na całą rodzinę skał 

 gabro-norytowych; niektórzy bowiem petrografowie nie zaliczają ich do wybu- 

 chowych. Co się tyczy wieku względnego wołynitu, to trudno się zgodzić ze zda - 

 niem p. Ossowskiego 35 ), odkrywcy tej skały, który poczytuje ją za utwór starszy 

 od wyżej opisanych norytów waśkowickich. Stosunek wołynitu do otaczających 

 go skał najlepiej jest uwydatnionym w Waśko wieżach i dlatego też opiszę go nie- 

 co szczegółowiej. 



Półtorej wiorsty na północo-zachód od "Waśko wicz wo T ynit występuje w po- 

 staci znacznego urwiska nadbrzeżnego na prawym brze r p czułki Szestenia. 

 Masa skały potrzaskała się na nieprawidłowe bryły. W^ »wicki zawie- 



ra nieraz w sobie wr ostki granitytu czerwonego; wrostki te i ■% Adają kawałki 

 granitytu, pochwycone przez wybuchającą masę wołynitu, a przeto ten ostatni jest 

 niewątpliwie utworem młodszym od tego granitytu. Od strony zachodniej i wschod- 

 niej przytykają de tej skały obnażenia norytów gruboziarnistych (patrz wyżej ich 

 opis), które się ciągną na południo-wschód aż do Meżyryczki, stykając się od za- 

 chodu z granitem, tak samo, jak w Meżyryczce. Tuż przy wołynicie, tylko nieco 

 niżej, w samem korycie rzeczki, występuje dyjoryt (patrz opis wyżej), przechodzą- 

 cy w kierunku wsi w noryt. Widocznem więc jest, że wybuch wołynitu nastąpił 

 wśród mas norytowych i dyjorytowych, a więc masy te są tern samem od niego 

 starsze. Zresztą ciężar właściwy wofynitu jest znacznie większy od ciężaru właści- 

 wego norytów; te zaś są odeń kwaśniej sze. Przypuszczać należy, że w danym wy- 

 padku wybuchy skał tych następowały w porządku analogicznym do tego, w jakim 

 wylały się lawy wulkanów węgierskich, to jest: naprzód trachity i andezyty, 

 w końcu bazalty, jako więcej zasadowe, a więc cięższe; magma ich musiała leżeć 

 niżej od magmy trachitów i dlatego wybuchła przy końcu. Analogicznie z tern 

 skały wołyńskie wybuchały prawdopodobnie w tym porządku: naprzód granityt 

 (c. wł.=2,6; 75$ Si0 2 ), dalej noryty (c. wł. 2,7; c. 54$ Si0 2 ) ; a po nich dopiero wo- 

 łynit (c. wŁ 2,8; 52$ Si0 2 ). Podana niżej mapka przedstawia wołynit waśko wieki 

 w otoczeniu innych skał, z nim sąsiadujących. 



35) 1. Cs str. 16 i 18. 



Pam. Fizyj. Toni IX. 



Dział II.— 5. 



