J. MOROZEWICZ. OPIS MIKROSKOPOWO-PETROGRAFICZNY. 



37 



Tu i owdzie w masach granitowych zdarza się gnejs, wciśnięty w też masy w po- 

 staci żył i mający w budowie Tatr drugorzędne tylko znaczenie. 



W literaturze mamy dwa makroskopowe opisy granitów tatrzańskich: Sta- 

 szica i Zejsznera. Staszic 36 ) zwiedził osobiście Tatry w latach 1805—1807 i na 

 podstawie własnych obserwacyj dał nam w „Ziemiorodztwie Karpatów" bardzo 

 dokładny opis granitów tatrzańskich, rozważający poszczególe granity wielu 

 wirchów i zaznaczający ich cechy miejscowe. Do pomienionego dzieła odnosi się 

 też mapa gieologiczna 37 ), na której perspektywicznie wskazał autor znaczniejsze 

 szczyty grauitowe. 



Opis granitów tatrzańskich Zejsznera 38 ) nie podaje nowych szczegółów 

 i jest mniej dokładny od opisu Staszica, tę jednak posiada wyższość, że ujęty jest 

 w pewien system. Zejszner odróżnia mianowicie kilka gatunków granitu tatrzań- 

 skiego, jak: gnejsowy, właściwy, porfirowy, chlory towy i inne. Pod mikroskopem, 

 o ile mi wiadomo, nikt jeszcze dotąd granitu tatrzańskiego nie badał. Streng do- 

 konał rozbioru chemicznego granitu z nad Morskiego Oka 39 ). 



Opis niżej podany opiera się na zbadaniu okazów, łaskawie mi udzielonych 

 przez p. A. Ślósarskiego ze zbiorów prof. dra T. Chałubińskiego. 



Z rospatrzenia się w 70 przeszło okazach, pochodzących z 20 różnych miej- 

 scowości, okazuje się, iż granity Tatr należą do dwu gatunków: 1) granitu właści- 

 wego i 2) granitu muskowitowego. . 



I. Granit właściwy. 



Jestto skała o złożeniu zazwyczaj średnio -ziarnistem, posiadająca zawsze 

 barwę szaro-zieloną od biotytu, przechodzącego w chloryt. 



Pod względem chemicznym granit właściwy jest dość zasadowy, jak wyka- 

 zują dwa niżej podane rozbiory. 



Rozbiór I jest bardzo zbliżony do rozbioru Strenga, dokonanego na granicie 

 z nad Morskiego Oka. Moja analiza odnosi się do granitu, pochodzącego z doliny 

 Czeskiego, w pobliżu wodospadu. Skład mineralogiczny tego granitu jest: kwarc, 

 ortoklaz, plagioklaz, biotyt i muskowit (składniki przeważające). 



Eozbiór II. Kołowy Szczyt. Skład mineralogiczny: kwarc, ortoklaz, pla- 

 gioklaz, bioty t i muskowit (przeważają). 



I II*) 

 Si0 2 68,90 71,20 

 A1 2 0 3 1 9,74 1 7,13 



36 ) O Ziemiorodztwie Karpatów i innych gór etc. Warszawa, 1815. 



37 ) Carta geologica totius Poloniae etc, 1806. 



38 ) Opis skał plutonicznych i przeobrażonych wraz z ich pokładami metalicznemi w Tatrach 

 i pannach przyległych. Eocz. To w. Nauk. Kraków, 1850. z. I, str„ 353. 



39 ) J. Roth, Gesteinanalysen. Berlin, 1861. 



*) Okaz granitu użyty do tego rozbioru, pochodzi z kolekcyi gieognostycznej B. Pnscha 

 znajdującej się w Gab. Min. TJniw, Warszaw. 



