DZIAŁ III. BOTANIKA. 



Kurlandyją, północno-wschodnia część Prus książęcych i północno-wschodnią 

 cześć Królestwa zostawić poza przybliżonym zasiągiem. Z powodu Białej Rusi, 

 objętej naszą mapą, granicy zasiągu nie nakreśliłem, niech czeka lepszego sprawy 

 rozjaśnienia. 



Na Podolu i Ukrainie zadnieprzańskiej bardzo mało wymienianych stano- 

 wisk. 



Podług Kymana jaskier polny rośnie w całej Europie z wyjątkiem Norwegii, 

 Szwecyi północnej, Mnlandyi i Rosyi północnej. Zachodnia Azyja i północna 

 Afryka należą do zasiągu. 



5 9. Jaskier jadomty, R a n u n c u 1 u s sceleratus L, rośnie na całej prze- 

 strzeni mapą objętej. Roślina to czterech części świata, tylko w Australii jej 

 niema. W Azyi do Kochinchiny dochodzi (DC). 



60. lakier ziarnoplon, R a n u n c u 1 u s F i c a r i a L, F i c a r i a ranuncu- 

 loides Rth, F. verna Huds, rośnie na całej przestrzeni mapą objętej; w bar- 

 dzo wielu miejscowościach pospolity. Zasiąg zajmuje Europę i zachodnio-półno- 

 cną Azyją z wyjątkiem stref polarnych. 



61. Kaczeniec błotny, C a 1 1 h a palustris L, rośnie na całej przestrzeni 

 naszą mapą objętej; prawie wszędzie pospolity. Północna granica zasiągu w Euro- 

 ropie dochodzi do Islandyi, a nad oceanem Lodowatym do tak nazwanej, przez 

 Trautvetera, krainy wierzb alpejskich. 



Granica południowa niezbyt się od morza Śródziemnego oddala. 



Rozmaite formy i odmiany polskich kaczeńców bardzo starannie pan Raci- 

 borski opracował z zielników Akademii krakowskiej, w pracy przytoczonej już na 

 początku. Zamieszczam z niej tylko, jako dwie odmiany, dwa gatunki niektórych 

 autorów. 



C.altha palustris laetaBeck (sp.) odróżniona w Tatrach i wschodnich 

 Karpatach. 



Calthapalustris co mu ta Schott (sp.). Odróżniona po raz pierw- 

 szy we wschodnich Karpatach przez profesora Rehmana. „Na górnej granicy la- 

 sów, po brzegach potoków na Ihrowiszczu i Siwuli, a zapewne i na Czarnej Ho- 

 rze"— (Rehman). Ihrowiszcze niektóre mapy nazywają Bystrą Horą. 



„Nadto znalazł ją Dr. Jachno w puszczy Sandomierskiej. Zdaje się być nie- 

 rzadką na Litwie" wnosi pan Raciborski z okazów zielnika Jundziłła i okazów wi- 

 leńskich A. Ślendzińskiego. Przy bardzo nieclawnem odróżnieniu u nas tych od- 

 mian, mowy nawet być nie może o określeniu linij granicznych ich zasiągów. 



62. Pelnik. T r o 1 1 i u s e u r o p a e u s L. Linij a g. na mapie 3 j est południo- 

 wą granicą zasiągu. Linij a ta z Bukowiny ciągnie się przez Rumuniją, Serbiją, Bo- 

 śnię, Czarnogórze, Włochy do Francyi, która jest kresem zachodnim zasiągu. Taż 

 sama południowa linij a graniczna posuwa się na wschód, poza naszą mapą, do gu- 

 berni kurskiej, charkowskiej, woroneskiej i nad Wołgę. Granica północna za- 

 siągu opiera się o ocean Lodowaty. Na wchodzie nasz pelnik granic Europy nie 

 przekracza; w Syberyi zastępują go inne, bliskie gatunki. U nas nigdzie nie jest 

 rośliną pospolitą, w niektórych zaś okolicach, mianowicie południowych, rzadki. 

 Wytrzymuje klimat wyspy Kałgujew na oceanie Lodowatym, więc i na Tatrach 

 bujnie rośnie w krainie nadalpejskiej. 



