K. ŁAPCZrŃSKI. ZASIĄGI CZTERECH RODZIN DENNOKWIATOWYCH. 



25 



63. Czemiernik czarny, Helleborus niger L. Na wschodniej prze- 

 strzeni naszą mapą objętej, znane są 3 stanowiska: Sawrań na Podolu, w lasach 

 (Andrzej o wski), Bilcz we wschodniej Galicyi (Lentz) i Pińsk (Zieliński). Przy 

 tern trzeciem stanowisku umieściłem w Tablicy schematycznej (?), sądząc, że warto 

 sprawdzić, czy roślina, pierwiastko wo zapewne zbiegłszy z ogrodu, utrzymuje się 

 stale na stanowisku, tak daleko wysuniętem ku północy względnie do całego za- 

 siągu. Pani Twardowska, zajmująca się florą Pińszczyzny, gdyby rzecz tę na miej- 

 scu chciała zbadać, oddałaby nową florze krajowej przysługę. 



O stanowisku w Bilczu Knapp powątpiewa. Ja nie stawiam (?) skoro sam 

 Knapp pisze o pracy pana Lentza „eine werthyolle Arbeit". Po wyjściu cennej 

 książki Knappa, okolica Bilcza była pokilkakroć zwiedzana przez naszych botani- 

 ków. Że w żadnym z późniejszych spisów Helleborus niger L nie został 

 zamieszczony, tern sobie tłumaczę, że wycieczki nie odbywały się bardzo wczesną 

 wiosną, kiedy ciemiemik kwitnie. 



W zachodniej części przestrzeni naszą mapą objętej ciemiemik czarny był 

 spotykany na Szląsku w Siedlicach (Schaedlitz) koło Pieszo wa, w Lasowicach 

 i w Suchej górze (Dunin Wąsowicz). 



Ciemiemik czarny jest rośliną środkowo europejską, Sawrań to ostatnie zna- 

 ne na wschodzie stanowisko. Na zachodzie zasiąg dochodzi do Bawaryi. Granica 

 północna zasiągu z Bawaryi do Sawrania idzie przez Austryją, Węgry i Mołdawiją. 



Granica południowa wkracza do Włoch, Czarnogórza i Serbii. Szląskie sta- 

 nowiska są od zasiągu odosobnione, zajmują je prawdopodobnie rośliny kiedyś 

 zdziczałe. Linii granicznej zasiągu nie kreślę. 



64. Ciemiemik zielonaiuy, HelleborusyiridisL, jest rośliną zachodnio- 

 europejską, ku wschodowi coraz rzadszą i w wielu razach rosnącą tylko sporadycz- 

 nie. Na Szląsku dostrzeżony kilkanaście razy pod Sudetami i górami Olbrzymie- 

 mi (M. 3. h.).' 



65. Ciemiemik spync, Helleborus purpurascens WK, rośnie tyko 

 w Kroacyi, na Węgrzech, w Siedmiogrodzie, w Galicyi i na Podolu (M. 4. a.). 

 W Galicyi znane odosobnione stanowisko w Kentach pod Krakowem i dużo stano- 

 wisk wschodniej Galicyi, gdzie w niektórych okolicach jest rośliną pospolitą, przez 

 lud spyncem nazywaną (E. Turczyński). Na Bukowinie nie często się trafia. Na 

 Podolu w powiecie kamienieckim nad Zbruczem i w Żwańcu (Andrzej o wski). 

 Rys bot. 41. 



66. Przyjemka ruiewkowata, Isopyrum thalictroides L. Roślina 

 rzadka. Punktem zasiągu najdalej wysuniętym ku północy: Kreuzburg pod Kró- 

 lewcem. Linija i na mapie 3 jest granicą północno-zachodnią i północno-wschod- 

 nią zasiągu. Linija ta ze Szląska posuwa się na południowy zachód do Czech, 

 Austryi, Włoch i Francyi. Na wschodzie Kijów i Odesa leżą na krańcu zasiągu. 

 Granica południowa z Włoch przez Bośnię, Bulgaryją i Rumuniją podąża ku mo- 

 rzu Czarnemu. 



67. Czarnuszka polna, Nigella arvensis L, rośnie w stronie południo- 

 wej przestrzeni mapą objętej. Linija k na mapie 3 jest przybliżoną północną gra- 

 nicą zasiągu. Za naszą mapą ta granica idzie na zachód przez Niemcy i Francyją 

 na półwysep Iberyjski, zostawiwszy za zasiągiem Skandynawiją, Belgiją, Holan- 



Pam. Fizyj. Tom IX. 4 



