K. ŁAPCZYŃSKI. ZASIĄGI OZTERĘCH RODZIN DENNOKWIATOWYCH. 29 



75. Tojad Stoerka, Aconitum Stoerkianum Rchb. Roślina górska 

 Alp, gór Olbrzymich i Sudetów, gdzie się rzadko spotyka. Naznaczyłem tych 

 dwu ostatnich pasm długość i szerokość geograficzna w tablicy schematycznej, 

 a na dalszej wschodniej przestrzeni naszej mapy postawiłem (?), gdyż Knapp nie 

 ufa stanowiskom galicyjskim a Schmalhausen ukraińskim i wołyńskim. 



76. Tojad upstrzony, Aconitum variegatum L., między Karpatami 

 i Bałtykiem rośnie na powierzchni mniej więcej trójkąta (M. 4 e), którego podsta- 

 wa Karpaty, a wierzchołkiem Królewiec. Granica zasiągu z Gdańska przez Po- 

 znańskie i Szląsk kieruje się do Czech i dalej ku południowi przez Szwaj caryją 

 do północnych Włoch. Bok wschodni naszego niezbyt foremnego trójkąta, zaczy- 

 nając od Królewca, podażą do Kamieńca Podolskiego. Stąd granica zasiągu posu 

 wa się do Siedmiogrodu, Węgier, Serbii i Czarnogórza. Tojad upstrzony jest to 

 roślina w górach najczęściej się trafiająca, na równinach rzadka. W naszym trój- 

 kącie znajdują się ogromne puste miejsca, np. ani w płockiem, ani w mazowieckiem 

 nie była znajdowana. 



77. Tojad luiechowaty, Aconitum panicu latum Lam. Roślina Alp 

 i ich rozgałęzień. W Karpatach tylko znaleziona w sanockiem i na Pokuciu 

 (Knapp, Rehmann, Wołoszczak). 



78. Tojad tuilczy mor, Aconitum lycoctonum L. Całą grupę pood- 

 różnianych bliskich siebie gatunków (lub odmian) wtłaczam za przykładem Kocha 

 w ten lineuszowski gatunek, żeby nakreślić wspólny zasiąg, bo zasiągów szczegó- 

 łowych A. septenrionale Koelle, A. moldavicum Hacq, A. Bessę r i a - 

 n u m Andrz., A. Hosteanum Schur i A. orientale Mili, z danych jakie 

 obecnie posiadamy, niema możności naznaczyć w naj mniej szem nawet przybliże- 

 niu. Linijaf na mapie 4 jest przybliżoną granicą północną całej grupy wilczymo- 

 róiv. Linija ta na wschodzie mapy gwałtownie skręca ku północy, dążąc do gu- 

 berni nowogrodzkiej i dalej na północ aż do wyspy Kałgujew na oceanie Lodowa- 

 tym. Nie wcieliłem Inflant i Kurlandyi do zasiągu, bo chociaż dawniej był tam 

 A. lycoctonum L. wzmiankowany, ale Klingę nie zalicza go do flory tych 

 prowincyj, bo obecnie nikt go nie znajduje. 



Nasza linija graniczna ze Szląska, wyminąwszy Saksoniją, posuwa się ku 

 zachodowi przez Niemcy, Belgiją, (rzadko) Francyją do gór półwyspu Iberyjskie- 

 go. Wielka Brytanija do zasiągu nie należy. Granica południowa wkracza do 

 Włoch, ale Grecyja i Turcyja do zasiągu nie należą. Zdaje się, że ta granica 

 przebiega skrawkiem południowym naszej mapy, ale nie umiem wykreślić jej kie- 

 runku. 



Na wschodzie zasiąg europejski łączy się z syberyjskim. 



79. Czerniec kłosowy , Actaea spicata L., rośnie na całej przestrzeni 

 mapą naszą objętej, ale na południu częściej niż na północy, może w części dla te- 

 go, że lubi góry, a na południu kraj górzystszy. Roślina to bardzo wielkiego za- 

 siągu, dosięgającego stref arktycznych i ciągnącego się przez Europę, Syberyją, 

 Japoniją do północnej Ameryki. Poza Kaukazem wsuwa się czerniec do zacho- 

 dniej Azyi. W głębi Azyi w Himalajach jest także. W Europie nie należy do 

 zasiągu półwysep Iberyjski, Grecyja i Turcyja. 



