60 



DZIAŁ III. BOTAKl K A. 



70 mniej więcej kroków od nas, pasące się stado żubrów, złożone z osobników róż- 

 nego wieku, liczące 40 do 50 głów; w kilka dni później, w straży Leśniańskiej 

 jeszcze na mniejszej odległości, obserwowaliśmy dwa samce, a o wiorstę dalej 

 spostrzegliśmy znów dwa dziki. Żubry, jak tu, tak i w poprzedniej miejscowości, 

 wcale się nas nie bały, lecz zupełnie jak bydło domowe, skubiąc trawę, postępowa- 

 ły naprzód; okazy te, o ile pobieżnie zauważyć można było, odznaczały się wyglą- 

 dem weselszym, sierścią nieco gładszą i cokolwiek jaśniejszą niż osobniki, przeby- 

 wające w zwierzyńcu; widocznie niewola, choćby w tak obszernym, bo około 12 

 wiorst kwadratowy cli mającym zwierzyńcu, odciska swe piętno na tych ogromnych 

 ssakach. Wszakże i w niewoli przy troskliwem i umiej ętnem pielęgnowaniu mo- 

 gą się rozmnażać: z pary żubrów, przywiezionej z puszczy Białowieskiej do Ber- 

 lińskiego zwierzyńca, dochowano się już 6 czy 8 potomstwa, o czem opowiadał 

 nam p. Wallenburger. Obecnie zarząd puszczy przy sposobności ma dostarczyć 

 skóry samca i samicy żubrów gabinetowi zoologicznemu w Sztokholmie. 



Dzicy mieszkańcy puszczy z 1887/8 ogromnie ucierpieli wskutek długiej 

 i nadzwyczaj śnieżnej zimy. Żubry stały w śniegu, jak gdyby były wkopane, za- 

 ledwie na kilkadziesiąt kroków oddalając się od szop i to w chwili gdy do tych 

 ostatnich przywożono, przeznaczone dla nich, siano; mnóstwo dzików rocznych 

 zginęło, niemogąc się dostać do obfitego w puszczy pożywienia. 



Zimy zeszłej zostały w puszczy zabite dwa rysie. 



Wśród licznej rzeszy ptaków, zamieszkujących obszerne lasy puszczy Biało- 

 wieskiej, przytrafia się osobliwość wielka: orzeł cesarski (A q u i 1 a imperia- 

 1 i s). Pan Auer, podczas naszej wycieczki leśniczy w Browsku, a obecnie zarzą- 

 dzający zwierzyńcem, opowiadał nam, że, schwytanego przed siedmiu laty, osobni- 

 ka młodego dość długo hodował u siebie w klatce. Pewnego razu na krzyk służ- 

 by, powstały wskutek ucieczki orła ze swego więzienia, p. Auer chwycił za broń 

 i wybiegł na podwórze; gdy z jednej strony domu chciał dać ognia, by nie stracić 

 rzadkiego okazu, ten skrył się w gęstwinę leśną, ze wszystkich stron dom otacza- 

 jącą, w tej chwili z drugiej strony domu służba schwyciła, niemniej ącego dobrze 

 władać skrzydłami, więźnia. Być więc może, że orzeł hodowany wydostał się 

 z klatki na głos czy widok, używającego swobody brata swego, gdyż i ten był 

 orłem cesarskim. Pan Auer wspominał jeszcze o innym osobniku tego orła, zabi- 

 tym przed kilku laty w puszczy Białowieskiej. 



Puszcza Białowieska, dotąd własność skarbowa, obecnie od Października 

 1888 r. razem ze Swisłocką puszczą, należącą do 1831 r. do Tyszkiewiczów, prze- 

 szła pod zarząd Ministeryjum Dworu. 



Mapka puszczy Białowieskiej, dołączona do zeszłorocznego Sprawozdania, 

 została ułożona według mapy sztabu gieneralnego, na której są oznaczone lasy, lecz 

 nie pokazane granice puszczy, przeto przestrzeń jej przyjęliśmy taką, jaką znale- 

 źliśmy na mapce, znajdującej się w dziele Brinckena. Mając sposobność w r. b., 

 porównać naszę mapkę z urzędową mapą puszczy Białowieskiej, udzieloną nam 

 przez p. Wallenburgera, zauważyliśmy, że obszar jej od czasu Brinckena znacz- 

 nie się zmniejszył. I tak: 



1) Cała prawie przestrzeń dawniejszej straży Narewskiej, mianowicie trój- 

 kąt, którego bok jeden tworzy rzeczka Narewka od miasteczka Narewki aż do jej 



