124 



DZIAŁ III. BOTANIKA. 



Otóż na wymienionych wyżej stanowiskach zebrano dotąd 291 gatunków 

 mchów, pomiędzy któremi bocznozarodniowych 110. W porównaniu z florą są- 

 siedniego Szlaska jest to liczba zbyt mała: tam bowiem z ogólnej liczby około 

 480 gatunków na boczno-zarodniowe przypada około 154 gatunków. 



Rozumie się, nie można się spodziewać, aby nasza flora mogła 

 kiedyś dorównać* w tym względzie szląskiej, lecz wątpić nie należy, że w niedale- 

 kiej przyszłości wzmiankowana różnica w liczbie gatunków pomiędzy temi sąsied- 

 niemi florami znacznie zmaleje. W tern właśnie przekonaniu nie ograniczyłem 

 się w swej pracy przytoczeniem opisów znalezionych u nas 110 gatunków mchów 

 bocznozarodniowych, lecz dodałem jeszcze 18 (te są oznaczone gwiazdką i nie ma- 

 ją numeru porządkowego), których odnalezienia u nas zczasem możemy się 

 z wielkiem prawdopodobieństwem spodziewać. To samo uczyniłem i względem 

 wielu odmian, na któreby warto większą niż dotąd zwrócić uwagę. Pragnąłbym 

 tym sposobem przez wskazanie gatunków, jakich jeszcze szukać należy, przyczy- 

 nić się z jednej strony do szybszego ich odnalezienia, z drugiej zaś przez zamiesz- 

 czenie ich opisów umożliwić to zadanie tym, którzyby mając w ręku niniejszą mo- 

 nografiją zechcieliby przyjść z pomocą w tej mierze naszej fizyjografii. 



Na zakończenie pozwolę sobie zrobić jeszcze kilka uwag o porządku, według 

 którego ułożyłem niniejszą pracę. Otóż, jak wspomniałem, w ogólnych zarysach 

 niewiele się różni od wydanych w roku zeszłym Wątrobowców (Hepaticae 

 Polonica e). Część szczegółową poprzedza treściwe opisanie narządów mchów 

 ze szczególnem uwzględnieniem znamion najważniejszych przy określaniu, dalej 

 uwagi o miejscu rośnięcia, zbieraniu i określaniu, wreszcie najnowszy układ 

 mchów, oraz klucze i tablice analityczne do określenia rzędów, rodzin i rodzajów. 

 "W drugiej szczegółowej części znajdują się opisy 110 znalezionych u nas mchów 

 bocznozarodniowych, oraz 18 spodziewanych w Królestwie (te ostatnie oznaczone 

 gwiazdką, pierwsze zaś numerem porządkowym). 



Unikałem zbytniej drobiazgowości opisów, stosując się w tym względzie do 

 flory szląskiej *), z której je czerpałem; zresztą zbyt krótkiemi nikt ich zapewne 

 nie nazwie. Przy każdym gatunku przytaczam wszystkie znane dotąd stonowi- 

 ska z Królestwa, zamieszczając w nawiasie ich odkrywcę (przez „BI." oznaczam 

 swoje stanowiska). Mając na względzie wskrzeszenie będącej w zapomnieniu 

 sprawy mianownictwa polskiego, przytoczyłem wszystkie nazwy, jakie udało mi 

 się odszukać u naszych botaników; pozostałe oznaczone przez „mihi" w braku od- 

 powiedniej dawniejszej utworzone zostały przezemnie. Nazwisko autora, zamiesz- 

 czone w nawiasie, oznacza, że nadaną przez niego nazwę przeniosłem od innego 

 rodzaju. 



W celu ułatwienia zadania wszystkim tym, którzyby się zbieraniem 

 mchów zająć chcieli, dodałem do niniejszej monografii 5 tablic litografowanych 

 przedstawiających najpospolitsze gatunki po jednym z każdego rodzaju. Tablice 

 te są robotą zbiorową. Pragnąc bowiem zrobić je prawdziwie pożytecznemi, nie 



*)Dr. F. Cohn. Kryptogamen Flora von Schlesien, tom I., (mchy opracowane przez G. Lim-* 

 prichta). Wrocław 1876. 



