138 DZIAŁ III. BOTANIKA. 



kilka oprawionych igieł, szczypczyki, oraz ostry nożyk. Kilka łodyg z badanej 

 darni po dokładnem oczyszczeniu z ziemi umieszczamy na spodku z wodą i oglą- 

 damy pod lupą, dla zbadania kształtu i kierunku liści oraz w celu odszukania na- 

 rządów rozrodczych, przedstawiających się w postaci maleńkich pączków. Te 

 ostatnie odrywa się ostrożnie szczypczykami i, przeciąwszy pod lupą na szkiełku 

 przedmiotowem, rozpatruje w kropli wody pod drobno widzem, ażeby się przekonać, 

 czy dany mech jest wspólno-lub oddzielno-płciowy, jedno lub dwupienny; liście 

 oddziela się ostrożnie od łodygi szczypczykami, starając się o nieuszkodzenie na- 

 sady liścia, która przedstawia nieraz— ze względu na komórki skrzydełkowe— 

 ważne znamiona gatunkowe a nawet rodzajowe. Ogląda się je pod drobnowidzem 

 najprzód przy słabem, a później, jeżeli się okaże potrzeba, i przy mocniej szem po- 

 większeniu w kilku kroplach wody — najlepiej pomiędzy dwoma szkiełkami przed- 

 miotowemi. Nieco trudniej szem i kłopotliwszem jest badanie rąbka, szczególniej 

 podwójnego. Najlepiej w tym celu wybrać puszkę jeszcze wieczkiem opatrzoną, 

 a nie otwartą, gdyż w, tym ostatnim razie rąbek jest najczęściej mniej lub więcej 

 uszkodzony. Dla oddzielenia wieczka gotuje się przez kilka minut puszkę w wo- 

 dzie pomiędzy dwoma szkiełkami przedmiotowemi (nad lampką wyskokową), po- 

 tem odkrawa się rąbek wraz z wąskim paskiem puszki, a otrzymany pierścień 

 przecina na dwie połowy; jedną z nich rozpatruje się od wewnątrz, a drugą od 

 zewnątrz, dla obejrzenia obudwu rąbków. Poprzeczne przecięcia liści, które zre- 

 sztą bardzo rzadko są potrzebne, wykonywa się na szkiełku przedmiotowem za 

 pomocą delikatnego nożyka, lub też umieściwszy pomiędzy dwiema połówkami kor- 

 ka lub rdzenia bzowego całą gałązkę, robi się ostrą brzytwą delikatne skrawki. 



Zbytecznem zdaje się jest dodawać, że bardzo pożyteczną i ułatwiającą okre- 

 ślanie rzeczą jest odrysowywanie kształtu rozmaitych części mchów, szczególniej 

 liści, składających je komórek oraz rąbka przy odpowiednich powiększeniach. Ry- 

 sunki te (na wzór tu załączonych tablic) mogą być bardzo przydatne w wielu ra- 

 zach przy rozstrzyganiu rozmaitych wątpliwości, dość często się przy określaniu 

 mchów nastręczających. 



