166 



DZIAŁ III. BOTANIKA. 



leniów e; skrzydełkowe duże, czworoboczne, pospolicie 

 pękate, czasem zieleń zawierające. Puszka walcowata lub podłu- 

 żna, na gładkiej szczeci osadzona. Wieczko krótkodziobkowe. Rabek jak 

 u gajnika (H y 1 o c o m i u m). 



Dla ułatwienia określania mnóstwa gatunków tu należących załączone zo- 

 stały poniżej dwie tablice; z tych pierwsza, niezbyt może naukowo ścisła, lecz za 

 to przynajmniej dla początkujących nierównie łatwiejsza w użyciu, niż druga. 

 (Gatunki gwiazdką (*) oznaczone nie zostały jeszcze znalezione w kraju). 



Tablica pierwsza. 



(uproszczona). 



A. Liście dookoła równo odstające, proste (nie zgięte). 



I. Wierzchołki pędów gwiazdko wato rozłożone, liście jajowate, ostrokoń- 

 czyste, z żeberkiem lub bez. 



1. Liście bez żeberka lub w nasadzie^) krótkiem niewyraźnem po- 

 dwój nem żeberku. 



a. Darnie zwykle duże, wzniesione, 5— 15 cm wysokie, liście ca- 

 łobrzegie; owocuje rzadko. Na ziemi i pniach zbutwiałych 

 po łąkach bagnistych H. stellattim. 



b. Darnie niskie, rozesłane, 1—3 cm wysokie; liście drobne^ 

 w nasadzie ząbkowane, wierzchołkowe prawie jednostronne; 

 pospolicie owocuje. Na kamieniach, murach, rzadziej na 

 pniach . H. Sommerfeltii. 



2. Liście wyraźnie żeberkowe. 



a. Żeberko tęgie, prawie wybiegające. 



f Darnie niskie, miękkie. Pędy długie i cienkie, ścielące 

 się; liście o żeberku prawie wybiegaj ącem, na końcu 

 niewyraźnie piłko wane; owocuje nader rzadko. Na łą- 

 kach torfiastych H. elodes 



ff Darnie duże, tęgie. Pędy leżące lub powstające, o ga- 

 łęziach wzniesionych; liście całobrzegie, o żeberku do 

 wierzchołka liścia dochodzącem; zwykle obficie owo- 

 cuje. Na bagnach, nad brzegami wód. H. polygamum, 



b. Żeberko cienkie, do połowy liścia dochodzące. 



