168 



DZIAŁ III. BOTAKIKA. 



B. Liście krótkokończyste, przytępione, zwykle jednostronne, po wyschnię- 

 ciu nieco skurczone. Wierzchołki pędów cokolwiek zagięte. Na kamie- 

 niach i kłodach drzewnych w strumieniach. 



I. Darnie żółtawe lub szaro-zielone; liście drobne (zaledwie 1 mm 

 długie), i całobrzegie, lancetowate, ostrokończyste ; komórki 

 skrzydełkowe większe, złociste. Owocuje często. H. palustre. 



II. Darnie z wierzchu zielone, wewnątrz żółtobrunatne, duże. Liście 

 2 — 4 mm długie, piłkowane i brózdowane, długo i ostrokończyste; 

 komórki skrzydełkowe bezbarwne; owocuje rzadko. .... 



H. ochraceum. 



C. Liście w dwa rzędy ułożone, jednostronne, długim szydło waty m wierzchoł- 

 kiem zakończone. Wierzchołki pędów haczykowato zagięte. 



I. Żeberko wyraźne, prawie do wierzchołka liścia zazwyczaj docho- 

 dzące. 



1. Pędy płasko i gęsto pierzasto-rozgałęzione, do samych wierzchoł- 

 ków brunatnemi lub brunatnozielonawemi kosmkami okryte. Że- 

 berko tęgie, prawie do wierzchołka liścia dochodzące. Komórki 

 skrzydełkowe pękąte. 



a. Liście niebrózdowane. Darnie jasno-zielone, później bru- 

 natniejące. Pędy gęsto kosmkami okryte, leżące lub po- 

 wstające; liście prawie sierpowate, jednostronne. Na ba- 

 gniskach, przy źródłach ....... H. filicinum. 



Uwaga. Darnie ciemno lub czarniawo zielone. Pędy prawie bez kosmków 

 w wodzie zanurzone, o gałęziach wzniesionych; liście prosto stoją- 

 ce, tęgie. Na głazach w strumieniach 



Amblystegium irriguum var. spinifolium. 



b. Liście mniej lub więcej brózdowane. 



f Darnie żółtawo-zielone lub rdzawe. Pędy w dwa rzę- 

 dy płasko pierzasto-rozgałęzione, czerwonemi kosmka- 

 mi gęsto okryte; liście dookoła piłkowane; komórki 

 skrzydełkowe złotawe. Na wilgotnych skałach i łą- 

 kach bagnistych wapiennych ........ 



H. commutatum. * 



f f Darnie brunatnawe. Pędy nieprawidłowo rozgałęzio- 

 ne; liście tylko w nasadzie piłkowane; komórki skrzy- 

 dełkowe brunatno-żółte. Na gruncie wapiennym ba- 

 gnistym H. falcatum. 



2. Pędy nieprawidłowo pierzaste, kosmkami zaledwie w dolnej części 



lub prawie wcale nie okryte. 



a. Liście fałdowane, poprzecznie falisto marszczone, wskutek 

 czego matowo połyskujące, z żeberkiem za środek liścia 

 zachodzącem; na skrzydełkach liściowych trójkątna gromad- 

 ka komórek okrągławych grubościennych. Darnie duże i tę- 



