DZIAŁ III. BOTANIKA. 



wane i Tbrózdowane, długo i ostrokończyste; komórki skrzy- 

 dełkowe bezbarwne H. ochraceum. 



Liście jednostronne, sierpowate, ostrokończyste . . . JLcuti folia. 



I. Pędy płasko rozgałęzione, gęsto i regularnie grzebieniasto -pierzaste, 

 licznie blaszkowatemi wyrostkami okryte. Liście prawie bezżeberko- 

 we. Mchy dwupienne Ctenidium. 



1. Liście od połowy ku końcowi drobno piłkowane, głęboko brózdo- 

 wane. W lasach nieco wilgotnych . . . H. Crista Castrensis. 



2. Liście dookoła drobnopiłko wane, niefałdo wane . H moHuacun, 



II. Pędy grzebieniasto pierzaste, lecz nie płasko rozgałęzione. 

 1. Łodyga leżąca lub powstająca. 



a. Pędy po większej części prawidłowo pierzaste, kosmkami 



i blaszkowatemi wyrostkami okryte. Liście jednostronne, 

 o grubem żeberku i komórkach skrzydełkowych pękatych. 



Mchy dwupienne Cratoneuron. Sull. 



f Liście nie brózdowane. Darnie jasno zielone, później 

 brunatniejące. Pędy gęsto kosmkami okryte, leżące lub po- 

 wstające; liście prawie sierpowate, jednostronne. Na bag- 

 niskach, przy źródłach H. filicinum. 



Uwaga. Darnie ciemno lub czerniawo zielone. Pędy prawie bez kosm- 

 ków, w wodzie zanurzone, o gałęziach wzniesionych; liście 

 prosto stojące, tęgie. Na głazach w strumieniach. 



Amblystegium irriguum var. spinifolium. 



f f Liście mniej lub więcej brózdowane. 



§ Pędy płasko w dwa rzędy pierzasto rozgałęzione, 

 czerwonawemi kosmkami gęsto okryte; liście do- 

 koła piłkowane. Na gruncie i skałach wapien- 

 nych . H. commutatum *. 



§§ Pędy nieprawidłowo rozgałęzione; liście tylko 

 w nasadzie piłkowane. Na gruncie wapiennym, 

 bagnistym H. falcatum*. 



b. Łodyga nieprawidłowo pierzasta. 



f Pędy bez kosmków, lecz z blaszkowatemi wyrostkami 

 Liście poprzecznie falisto marszczone, z żeberkiem za 

 środek liścia zachodzącem; na skrzydełkach liściowych 

 trójkątna gromadka komórek okrągławych, grubościen- 

 nych. Na wzgórkach słonecznych, llhy tidium. Sull. 



H. rugosum. 



ff Pędy bez kosmków i wyrostków blaszkowatych. Liście 

 (przynajmniej wierzchołkowe) sierpowate, niemarsz- 

 szczone, o wyraźnem żeberku. Komórki liściowe dłu- 

 gie, równowąskie; skrzydełkowe szersze, zwykle czwo- 

 roboczne Ilarpidium. Sull. 



