DZIAŁ III. BOTANIKA. 



Łodyga pełzająca. 



a. Pędy mniej lub więcej prawidłowo pierzaste, kosmkami i pra- 



wie zawsze (z wyjątkiem H. i n c u r v a t u m) blaszko- 

 watemi wyrostkami okryte. Wszystkie liście (pospolicie 

 w dwa rzędy ułożone) jednostronne, sierpowate, z żeber- 

 kiem lub bez. Komórki liściowe długie, równowąskie lub 

 romboidalno równowąskie. 

 f Mchy jednopienne (zazwyczaj obficie owocujące). Dar- 

 nie nader delikatne, wiotkie, z pędów 1 mm grubych 

 obłych, dachówkowato ulistnionych się składające; ko- 

 mórki skrzydełkowe drobne, czworoboczne; puszka 

 zaledwie 1 mm długa, • o wieczku jasno lub blado żół 

 tern, ostrodziobkowem. 

 § Liście lancetowato szydłowate, całobrzegie. Na 

 murach i głazach wapiennych. H. incurvatum. 

 §§ Liście lancetowate, krótkokończyste, w nasadzie 

 szerokojajowate, ku końcowi ostropiłkowane. Na 



pniach gnijących H. reptile. 



f f Mchy dwupienne. Darnie mniej więcej zbite, z pędów 

 grubością 1 mm przechodzących złożone; liście pozor- 

 nie dwurzędowe, jednostronne, silnie zagięte; komórki 

 skrzydełkowe większe, liczne, czworoboczne, bezbar- 

 wne lub żółtawe; puszka przeszło 1 mm długa, o wie- 

 czku czerwonożółtem lub brunatnem, krótkodziobko- 

 wem. 



§ Liście prawie bezżeberkowe lub niewyraźnie dwu- 

 żeberkowe. 



* W lasach, zaroślach, na pniach i kamieniach, 



prawie zawsze z puszkami 



H. cupressiforme. 

 ** Na bagnach i torfowiskach, zawsze w stanie 



płonym H. pratense 



§§ Liście krótko lecz wyraźnie dwużeberkowe. Na 

 ziemi wilgotnej, zawsze bez puszek .... 



H. arcuatum. 



b. Pędy nieprawidłowo pierzaste, gęsto kosmkami i blaszkowa- 

 temi wyrostkami okryte. Liście dwojakiego kształtu: łodygo- 

 we jednostronne, zgięte, gałązkowe zaś dookoła odstające; że- 

 berko podwójne, krótkie; komórki liściowe długie, równo- 

 wąskie. MKetorophyllunio Schimp. H. Haldanianum. 



