240 



DZIAŁ III. ZOOLOG1JA. 



Na uwagę zasługuje sposób łażenia. Głównym lokomocyjuym organem pi- 

 jawki jest jej ssawka tylna. Wszystkie pijawki łażą wogóle w ten sposób, że, 

 przymocowawszy się do podłoża ssawka tylną, wyciągają ciało jak najdalej, przy- 

 czepiają się wtedy ssawka przednią i następnie, silnie kurcząc ciało, zbliżają ssaw- 

 kę tylną ku przedniej. Jednakże sposób wyginania ciała przy skurczu i odległość, 

 na jaką zbliżają się ssawki, różnią się u rozmaitych rodzajów. Podług d-ra Apa- 

 thyego można odróżnić dwa typy łażenia u pijawek słodkowodnych: 1) u Rakowa- 

 tych (E h y n c h o b d e 1 1 i d a e) i 2) u Szczekowatych (Gnathobdelli- 

 d a e). Za najwybitniejszego przedstawiciela pierwszych może uchodzić P i s- 

 c i co 1 a, drugich H i r u d o; Nephelis zaś zajmuje środek pomiędzy nie- 

 mi. Eyjkowate łażą na podobieństwo gąsienic Geometrida e: przy skur- 

 czu całe ciało wyginają łukowato ku górze, przytem P i s c i c o 1 a tyiną ssawkę 

 umieszcza w tern miejscu, gdzie poprzednio była przednia, mianowicie tylną poło- 

 wę tylnej ssawki silnie przykłada do tylnej połowy przedniej ssawki, którą na- 

 stępnie z pod pierwszej wyciąga. C 1 e p s i n e umieszcza tylną ssawkę tuż za 

 przednią, lub też na pewnej od niej odległości (Fig. 12). Charakterystyczną ce- 

 chą łażenia Eyjkowatych jest to, że łuk, który tworzą, jest symetryczny. U N e- 

 p h e 1 i s tylko przednia połowa ciała bierze udział w tworzeniu łuku, tylna zaś 

 przyjmuje kierunek poziomy, lub też pochyły. U Aulostomum przednia 

 połowa ciała tworzy łuk, tylna możliwie silnie się kurczy, aby zbliżyć ssawki. 

 H i r u d o wcale łuku nie tworzy, tylko silnie kurczy ciało, zbliżając ssawki. Po 

 tych cechach bardzo łatwo odróżnić pijawki słodkowodne, szczególniej C 1 e p s i- 

 ne i Piscicola, z których pierwsza nigdy nie pływa, a zaniepokojona zwija 

 się w kulkę i opada na dno, a druga przy naj mniej szem zaniepokojeniu pływa. 



Pijawki dzielą się na dwie rodziny: 1) Eyjkowate (E h y n c h o b d e 1 1 i- 

 d a e) i 2) Szczękowate (G n a t h o b d e 1 1 i d a e) 5 ). Do pierwszych zaliczamy 

 podrodziny: a)Ichthyobdellidae, pasorzyty, żyjące na rybach, z rodza- 

 jem Piscicola, oraz b) Clepsinidae z rodzajem C 1 e p s i n e. Do 

 drugich — podrodziny: a) N e p h e 1 i d a e z rodzajem N e p h e 1 i s i b) H i- 

 r u d i n i d a e z rodzajami: H i r u d o i Aulostomum. 



Z wód w okolicach Warszawy najbardziej obfitują w pijawki: rzeczka za Po- 

 marańcz ar nią w Łazienkach, staw belwederski, wody Saskiej kępy, łachy wiśla- 

 nej pod Wilanowem i Czerniakowem. Poczynając od wczesnej wiosny przez ca- 

 łe lato, aż do połowy Września, a nawet i później w razie ciepłej jesieni, wyżej 

 wymienione wody roją się, rzec można, od pijawek. Również wielką ilość N e- 

 p h e 1 i s i 01 e p s i n e zebraliśmy w okolicach Puław. Co się tyczy rozmie- 

 szczenia rodzajów, zaznaczamy, żeClepsine znaleźliśmy w największej ilości 

 w rzeczce w Łazienkach, poprzyczepiane do kawałków gnijącego drzewa, lub w ta- 

 taraku.w kątach pomiędzy liśćmi i łodygami, w pustych muszelkach i innych wydrą- 

 żonych wewnątrz przedmiotach. Staw belwederski głównie obfituje w Aulo- 

 stomum. Nephelis zaś widzieliśmy we wszystkich miejscach, do których 

 udawaliśmy się na ekskursyje. Nader wielką ilość kokonów z jajami i młodych 

 Nep heliso w, poprzyczepianych do dolnej powierzchni liści głębienia białe- 



5 ) Trzeciej grupy, Branchiobdellidae, nowsi badacze do pijawek nie zaliczają dla powodów 

 wyżej wspomnianych. 



