242 



DZIAŁ III. ZOOLOGIJA. 



Zabarwienie Nep helis octoculata bywa rozmaite: brunatne, lub 

 brunatno-czarne prawie matowe, rudawe, różowa we, cieliste, popielate, szare, zie- 

 lonawe, mniej lub więcej przezroczyste. Zabarwienie niektórych odmian jest je- 

 dnostajne, inne zaś posiadają rozmaitego kształtu i wielkości centki białe, żółta- 

 we, lub brunatne. Strona brzuszna jest zwykle jaśniejsza od grzbietowej. 



Nephelis octoculata składa kokony z jajami na rośliny wodne, kamie- 

 nie i inne przedmioty podwodne. Można je w wielkiej ilości znaleść pod liśćmi 

 grząziela żółtego, lub grzybienia białego (N u p h a r luteum i Nymphea 

 alba). Przedstawiają one ciałka owalne (Fig. 3, a i b), spłaszczone ze strony 

 przyczepionej do przedmiotu, ze strony zaś wolnej wypukłe; jeżeli nie są przycze- 

 pione, to obie strony są wypukłe. Większa średnica wynosi 4 — 6?mn, mniejsza 

 3 — 4 mm. Brzegi nieregularne, faliste, błona zewnętrzna przezroczysta, zrogowa- 

 ciała, barwy rdzaw o-brunatn ej. Na obu końcach wielkiej średnicy są małe bru- 

 natne brodaweczki. Nep helis składa 5, 6 do 8 kokonów, w których mieści się 

 od dwu do dwudziestu kilku jajeczek, pogrążonych w masie białkowatej. 

 Ogromną ilość tych kokonów znaleść można u nas we wszystkich wodach, przez 

 pijawki te zamieszkałych. 



Moąuin-Tandon odróżnia dwanaście odmian: Nephelis octoculata 

 normalis, sanguinea, testacea, lugubris, cinerea, grisola, atoma- 

 ria, virescens, flavescens. rutila, Mulleri a i r e ti c u lat a. Z ty cli 

 w naszej faunie, jak to niżej zobaczymy, znaleźliśmy tylko normalis i r e t i- 

 c u 1 a t a. Natomiast udało nam się dostrzeclz kilka form, niedających się podcią- 

 gnąć pod żadną z opisanych przez Moąuin-Tandona. W okolicach Moskwy znaj- 

 dują się, według Kałużskiego, odmiany: r e t i c u 1 a t a, a t o m a r i a, lugubris, 

 oraz jedna, nieopisana przez Moąuin-Tandona. 



Nephelis reticulata jestto najbardziej rospowszechniony u nas gatu- 

 nek pijawki. Znajdowaliśmy ją w Łazienkach, w Belwederze, w Sielcach (wpraw- 

 dzie niewiele), w okolicach Puław, mianowicie we wsi Wólce Profeckiej, od wcze- 

 snej wiosny, (od początku Kwietnia), do jesieni (do drugiej połowy Września). 

 Odmiany, w tych miejscowościach znajdowane, są zabarwione brunatno, mniej lub 

 więcej ciemno, niektóre zaś z Wólki Profeckiej na kolor zielonawy. Grzbiet ich 

 pokryty jest rozmaitego kształtu i wielkości punktami brunatno-czarnemi, to nie- 

 jednostajnie po grzbiecie rozrzuconemi (Fig. 7), to znów zebranemi po bokach cia- 

 ła; w ostatnim razie linija środkowa grzbietu pozostaje zupełnie od punktów wol- 

 na. Punkty są nadzwyczaj drobne; ułożone bardziej ku środkowi i po brzegach są 

 nadzwyczaj gęsto skupione, samo zaś tło ma barwę brunatnawo-szarą, wpadającą 

 w czarną (Fig. 8) 6 ). Czasem grzbiet koloru brunatnego pokryty jest centkami bru- 

 natno-czarnemi, połączonemi w kompletną siatkę, której oczka mogą być zupełnie 

 zamknięte (Fig. 4) lub też nie (Fig. 5); czasami centki te stanowią przejście po- 

 między centkami, tworzącemi siatkę, a punktami (Fig. 6). Wszystkie Nephe- 

 lis, w ten sposób zabarwione, łączymy w jedne odmianę: odmianę wzorzystą 

 (Nephelis octoculata, yarietas poecila nov. var.) z powodów na- 



6 ) Na rysunkach naszych różnice i odcienie ogólnego tła grzbietu pijawek nie są uwydatnione. 

 Tło pododmian, przedstawionych na Fig. 4, 5, 6 i 8, bywa zwykle w naturze znacznie ciemniejsze. 



