250 



DZIAŁ III. ZOOLOGIJA. 



niepodobnenii do siebie. Pałecznik jest zupełnie ślepy, a zatem zupełnie zależny 

 od swoich gospodarzy i dobrodziejów, to jest od mrówek. Mrówki też nader tro- 

 skliwie tych swoich lokatorów pielęgnują i ochraniają. 



Miałem sposobność przekonania się o tern naocznie podczas pobytu mego 

 w dolinie Ojcowskiej w celach entomologicznych. Przebywając w drugiej poło- 

 wie Sierpnia w zamku Pieskowej Skały natrafiłem na czas bardzo nieprzyjazny 

 dla mojego celu, gdyż przez kilka dni lał deszcz niemiłosiernie. Gdy jednego dnia 

 między godziną 5 a 6 wieczorem poprawiła się nieco pogoda i pruszył tylko de- 

 szczyk drobniutki, z rozpaczy uzbroiwszy się w parasol wyszedłem sam, raczej 

 dla przechadzki niż dla jakichkolwiek poszukiwań, kierując się ku Prądnikowi. 



Powyżej stawu postrzegłem między kamieniami parę mrówek żółtych. Po 

 odwaleniu kilku kamieni sąsiednich odkryłem ich więcej. W pierwszej chwili nic 

 więcej nie postrzegałem, nareszcie lepiej się przyglądając dojrzałem przecież jedne- 

 go pałecznika, był to Claviger longicornis Muli. nierównie rzadszy od pałecznika 

 zwyczajnego Cl. testaceus Miill. Jest on jaśniejszy od tego ostatniego, zupełnie 

 tego samego koloru co i sama mrówka, nie mogłem więc go dojrzeć od razu, tern 

 więcej, że go spotkałem po raz pierwszy. 



Wycieczka ta, w czasie deszczu, pod parasolem, sowicie mi się opłaciła, bom 

 ich zebrał wówczas 8 sztuk, niemając tego gatunku poprzednio w zbiorze. 



Przy tej okazy i właśnie dostrzegłem co następuje: 



Mrówki, pozbawione tak nagle nakrycia, zbiegały się niespokojnie zewsząd 

 dla przekonania się co się to stało i zaradzenia złemu. Koiły się formalnie, tu 

 i owdzie formując zbite kłęby, tak jakby usiłowały coś ukryć pod sobą i zabezpie- 

 czyć od napaści. Były to tak zwane jajka mrówcze i cały ich przychówek. Trwa- 

 ło to jednak niedługo, zaledwie parę minut, a mrówek już tylko bardzo mało się 

 uwijało, zmuszony więc byłem odwalić dalszy kamień. 



Miejsce moich łowów składało się tylko z samych kamieni, a raczej z kawa- 

 łów skały wapiennej, były to rumowiska zwykłe u ponóży gór i wzgórzy. Dolina 

 Prądnika właśnie w tern miejscu jest nieco rosszerzona. Kamienie ze wzgórzy 

 przyległych postaczały się do podnóża a może i Prądnikowi zatamowawszy swobodny 

 bieg dalszy, przyłożyły się do utworzenia stawu. Prądnik obecnie w jednym końcu 

 wpada do niego, drugim wypływa. Prawdopodobnie dawniejsi posiadacze Piesko- 

 wej Skały dopomogli naturze, wybierając kamienie z dna stawu i mieszcząc przy 

 brzegach. Woda w stawie przezroczysta jak kryształ i sporo tu pstrągów. Otóż 

 brzegi stawu aż do podnóża przyległych wzgórzy zasłane są kamieniami jakgdyby 

 z gory stoczonemi a ze stawu wyrzuconemi, jednem słowem formalne rumowisko J ). 

 Jak zwykle na wierzchu samym były kamienie coraz mniejsze, na spodzie coraz 

 większe. Okoliczność ta stała mi ciągle na zawadzie, lecz biedne mrówki ochroniła 

 od utraty zupełnej pałeczników. 



Widząc wreszcie, że mrówki spuszczają się do dolnych kryjówek zacząłem ka- 

 mienie wierzchnie odrzucać, grzebać i szperać dopóki nie doszedłem clo grubszych 

 pokładów, których ruszyć mi już było niepodobna. Mrówki tu żegnały mnie za- 

 pewne z zadowoleniem. 



l ) Nakształt tych jakie się znajdują po stokach gór Świgtorzyskich. 



