276 DZIAŁ III. ZOOLOGIJA. 



miejscach później chwytał ją wprost rękami P. Brauner i przywiezione do War- 

 szawy okazy pozwolił mi uprzejmie obejrzeć, wymierzyć i opisać 1 ). 



Niezbędnym wreszcie fauny naszej uzupełnieniem jest należyte poznanie pię- 

 ciu gatunków Pępówek 'czyli Babek (Gobius) rodzaju niezwykle obfitującego w ga- 

 tunki, przeważnie morskie, z których jednak niektóre przystosowały się zupełnie 

 do pobytu stałego w wodach słodkich i zamieszkują niższe zwłaszcza części rzek 

 czarnomorskich. Mnogość ta gatunków w ogólności bardzo do siebie podobnych, 

 a przy tern podlegających wielkim różnicom indywidualnym pod względem cech, za 

 rozeznawcze zwykle przyjmowanych, (liczby promieni w płetwach, barwy ogólnej 

 i barwy plam, ich wielkości, obfitości i rozłożenia) sprawia to, że rodzaj Gobius 

 przedstawia dotąd wielkie w ichtyjologii trudności. Określenia gatunków w dzie- 

 łach dawniejszych są tu stanowczo niewystarczające. Niemając możności obser- 

 wowania żywych babek w naturze, musiałem studyja nad niemi ograniczyć do 

 okazów gabinetowych i do opisów Pallasa i Nordmanna, a wyniosłem z nich to 

 przekonanie, że postaci te tak liczne babek należałoby sprowadzić do małej jedy- 

 nie liczby form zasadniczych, podlegających tylko chwiejnym, mniejszym, lub 

 większym moclyfikacyjom indywidualnym, lub co najwięcej miejscowym. Sprosto- 

 wanie poglądu tego zawdzięczam dopiero rzadkiej uprzejmości ś. p. prof. Kesslera, 

 gruntownego znawcy ryb czarnomorskich, który podczas bytności swej w War- 

 szawie w roku 1863 zbiory Gabinetu zoologicznego z zajęciem przejrzał, kolekcyją 

 babek uważniej na moję prośbę przepatrzył, determinacyją sprawdził i główne ga- 

 tunkowe różnice mi wskazał. 



Zbadanie tak licznego rodzaju kosztowało Kesslera dużego nakładu czasu i tru- 

 du. W pierwszej pracy swojej, w „faunie Kijowskiej", z r. 1856, objął on rzeczonych 

 gatunków Babek tylko trzy, w lat 18 później wydał obszerny, może zanadto dro- 

 biazgowy, opis ryb, żyjących w wodach Czarnomorskich i Kaspijskich, w którym 

 objął gatunków 29 samego rodzaju Gobius. 2 ) Dojrzałą tą pracę wziąłem za pod- 



*) Umbra Krameri odrębnością postaci swojej nabawiała systematyków wielkiego kłopotu 

 w znalezieniu odpowiedniego dla niej miejsca w układzie ryb. Agassiz zaliczył ją, na zasadzie 

 ogólnego wyglądu do rodziny przez siebie ustanowionej Cyprinodontes. J. Muller wyłączył 

 ją z Cyprinodontów dla wyraźnej kości szczeki górnej, a wcielił do rodziny szczupaków (Esoces), 

 chyba tylko z powodu znacznego usunięcia płetw szczytowych (grzbietowej i podogonowej) ku ty- 

 łowi ciała Wreszcie Valenciennes uznał umbrę za typ osobnej rodziny Umbridae, którą posta- 

 wił między Szczupakami z jednej strony, a Śledziami z drugiej. Oprócz oryginalności budowy 

 przedstawia jeszcze Umbra Krameri rzadki fakt z dziedziny gieografii zoologicznej. W faunach 

 starego świata ryba ta pozostaje dotąd samotna, bez żadnych ogniw powinowactwa z otoczeniem. 

 Obecnie poznano aż w Ameryce północnej dwa pokrewne jej gatunki: Umbra limi w systemacie wo- 

 dnym rzeki Missisipi i Dalia pectoralis bardzo niedawno znaleziona i opisana przez amerykanów, 

 w posiadłościach niegdyś rossyjskich na wyspie Sitka. Takich trudnych do wytłumaczenia zjawisk, 

 jak rozerwanie ogromnym przestworem form bliskich sobie, a odlegle odrzuconych, kilka jeszcze mo- 

 żna przytoczyć: jednym z wybitniejszych przykładów jest rodzaj S c aphirhyn chus z rodziny je- 

 siotrów, którego dwa gatunki znaleziono w wodach samego wnętrza Azyi, żadnego niemających po- 

 łączenia z wodami innych system atów wodnych, — trzeci zaś gatunek tego nader oryginalnego ro- 

 dzaju żyje w wodach słodkich Ameryki północnej. Zjawiska te świadczą o wielkich zmianach 

 w rozmieszczeniu wód i lądów na powierzchni ziemi w niedawnych nawet okresach gieologicznych. 



2 ) Kessler. Opisanije Ryb prinadleżaszczich k siemiejstwam obszczim Czernomu i Kaspij- 

 skomu moriam. (Trudy St.-pb. Obszcz, Jestestwoisp. T. V. 1874). 



