K. PUŁASKI. ZABYTKI BRONZOWE NA PODOLU. 



13 



Miejscowość „Dłużek" leży nieopodal od wsi Zawadyniec, na podniosłej płasz- 

 czyźnie, od której ku północy i południowi, grunt falisto się pochyla ku dwuni ja- 

 rom, któremi płyną niewielkie strumyki, wpadające do rzeczki Jaromirki, niosącej 

 swe wody do Smotrycza. Lud miejscowy przechowuje podanie o jakichś bojach, 

 stoczonych kiedyś na tej właśnie niwie; z tej atoli niejasnej trądy cyi, nic dokła- 

 dnego wyrozumieć nie można. A jak zwykle we wszystkich podaniach ludu po- 

 dolskiego, wspomnienia wojen odnoszą się wyłącznie do bojów z Turkami i Tata- 

 rami, którzy najdobitniej wrazili się w pamięć ludu, tak i tutaj powtarza się toż 

 samo. < Bliższe te podania zatarły zapewne wszelkie inne dawniejsze, czemu 

 dziwić się nie można, zważywszy całą grozę owych najazdów i spustoszeń, do- 

 konywanych na tutejszych ziemiach w ostatnich stuleciach. Ów jednak miecz tu- 

 taj znaleziony, każe przypuszczać, że na wiele wieków pierwej inne ludy mogły tu 

 boje toczyć, na niwach tutejszych koczować, lub tędy przechodzić, — jest on bo- 

 wiem wspaniałym okazem z odległych epok przeddziej owych, z czasów, które we- 

 dle przyjętej nomenklatury — nazywają epoką kultury bronzowej. 



Miecz ten (fig. I) jest pięknego i starannego wyrobu, obosieczny, ma długo- 

 ści 59 centym., z których na klingę (głownię) przypada 49 cm, a na rękojeść 

 10 cm. Szerokość klingi z obu stron cokolwiek wypukłej, ma w punkcie najszer- 

 szym 35 milimetrów, przy końcu rękojeści 51 milim. U wierzchu rękojeści dwa ros- 

 chodzące się gryfy, po 9 milim. każdy, a szerokość samej rękojeści 22 milim. Wła- 

 ściwie cała rękojeść nie przechowała się, jest tylko sztabka, stanowiąca przedłu- 

 żenie miecza, o ściankach cokolwiek wypukłych na zewnątrz. Sztabka ta musiała 

 być okrytą drzewem, lub kością, czego dowodzą trzy dziurki, przez które przecho- 

 dzić musiały nity (rioets) do przymocowania owych nakładów. Dziurki te mają 

 po 5 milim. w przecięciu. Powyżej po obu bokach, przy krawędzi klingi, z każdej 

 strony po 2 dziurki cokolwiek mniejsze. Wzdłuż klingi, z obu stron, dwie fugi dość 

 wyraźne. Miecz cały jest okryty prześliczną patyną znacznej grubości, barwy ja- 

 sno-zielonej, w jednem tylko miejscu cokolwiek wykruszoną. Przy końcu mie- 

 cza, na przestrzeni kilku centymetrów, patyna starta ostrem narzędziem przez pa- 

 robków folwarcznych, którzy wyorawszy miecz, piłować go zaczęli, w przekona- 

 niu, że jest ze złota. Nadejście urzędnika folwarcznego powstrzymało tę robotę 

 i szczęśliwym wypadkiem ciekawy ten okaz broni bronzowej doszedł rąk moich 

 w całości. 



Miecz ten znajduje najzupełniej identyczne formy w wielkiej liczbie egzem- 

 plarzy, w różnych krajach Europy znajdowanych, począwszy od krajów skandy- 

 nawskich aż do grobów etruskich we Włoszech 1 ). Jestto więc typ, znany powsze- 

 chnie, choć nieustalonego pochodzenia. 



l ) Porównać: Lubbock, Lliomme prełiistor. (Ed. franc. 1838), str. 28—30. Muzeum Dubliiiskie 

 posiada około 300 mieczów rozmaitych typów, a muzeum w Kopenhadze przeszło 350. {Tamże). 

 Madsen, Antiąuites prełiistor. du Danemark-Broncealderen pl. 6-e, gdzie jest kilka mieczów takie- 

 goż typu jak nasz. Takiż sam zupełnie z wyspy Sylt, Congres de Stochhohu str. 520 N. 6. Bastian und 

 Voss, Die Bronzeschwerter des konigł. Muzeums zu Berlin (1878), na tablicach I, V, VI, VIII, IX, 

 XVI. są miecze tegoż samego typu, pochodzące z okolic Magdeburga. Hanoweru, z Danii, Węgier 

 i t. d. Mortillet, Musee prehistoriąue, planches LXXXI et LXXXII. Von Saeken, Das Grabfeld von 

 Hallstadt (Wien 1868) Tafel V. Woed, Pravek zeme ceske (v Praze 1866—1868) I, str. 44. Undset, 

 Sur 1'age de bronze de la Hongrie (Chistiania 1880). Rozdział o mieczach str. 116—155. Autor za- 



