14 



DZIAŁ IV. ANTROPOLOGIJA. 



Z mieczów zaś, znalezionych na naszych ziemiach, jest egzemplarz takiegoż 

 typu jak miecz zawady niecki w zbiorach książąt Czartoryskich w Krakowie. Opi- 

 sywał go z dwoma innemi książę Tadeusz Lubomirski w cennej swej pracy o za- 

 bytkach krajowych z okresu bronzowego x ). Miał się podobno znaleść w okolicach 

 jeziora Gropła.„ Z wielką atoli szkodą dla nauki, bliższe okoliczności, towarzyszące 

 znalezieniu tego miecza, równie jak i kilku innych, uszły baczności badaczy, 

 przez co też tak cenne zabytki wiele straciły ze swej wartości naukowej. Również 

 tego samego typu są miecze, znajdujące się w muzeum Ossolińskich we Lwowie, je- 

 den znaleziony w Załościach w powiecie Złoczowskim, drugi w Balicach w powie- 

 cie Stryjskim. Odmienych zaś typów są miecze: z pod Oliwy pod Gdańskiem (ga- 

 binet archeol. Uniw. Krak.), drugi w zbiorach ks. Czartoryskich w Krakowie, po- 

 chodzący z Meczajny pod Tarnowem, miecz Konojadzki z Prus królewskich (Mu- 

 zeum Toruńskie), miecz z Poznańskiego, o którym wspomina Montelijusz, układa- 

 dający typologiją rękojeści mieczów i sztyletów bronzowych 2 ) i inne. Przed laty 

 około trzydziestu Żegota Pauli i Kraszewski opisywali jako „wielką rzadkość 

 i pomnik niemal jedyny w swoim rodzaju obosieczny nóż, przeszło stopę mający 

 długości, z pięknego czerwonego bronzu, znaleziony we wsi Eużybowicach w Prze- 

 myskiem" i drugi takiegoż kształtu, ale większy jeszcze nóż bronzowy obosieczny, 

 rdzą zieloną pokryty, wykopany w kurhanie pod Haliczem 3 ). 



"Wydanie — na wzór publikacyj zagranicznych — dokładnego inwentarza celniej - 

 szych przynajmniej zabytków bronzowych, przechowywanych w naszych zbiorach, 

 byłoby nadzwyczaj pożądanem dla nauki archeologii przedhistorycznej w naszym 

 kraju. Wprawdzie okazy bronzowe są u nas dość rzadkie. Pospolitszemi tylko by- 

 wają drobne wyroby z bronzu. Więc najczęściej spotykać się dają ozdoby kobiece: 

 pierścienie, zwoje bronzowe, szpile różnych kształtów, zauszniki, najrozmaitsze 

 wieszadła i inne drobiazgi; również ostrza strzał, pociski, siekierki i t. p., rzadko 

 bardzo przedmioty takich rozmiarów i kształtów, jak np. korona ze zbiorów Aka- 

 demii Umiejętności w Krakowie, opisana przez ks. Tadeusza Lubomirskiego 4 ), 

 jak dzban, znaleziony w powiecie Kaniowskim, którego podobiznę podaje Michał 

 Grabowski 5 ), jak owa sista z Poznańskiego, która, przedstawiona przez profesora 

 Virchowa na kongresie sztokholmskim, była przedmiotem ożywionej dyskusyi 6 ); 

 jak wszystkie wogóle miecze bronzowe; jak wreszcie, pominąwszy inne cenne 

 okazy, owo wiaderko wytwornego wyrobu, znalezione w katakumbie kurhanu 

 Ryżanowskiego na Ukrainie przez p. G. Ossowskiego. W grobowcu tym prawdo- 

 podobnie jakiejś królewny Scytyjskiej, okrytej złotem od głowy do stóp, począw- 



notował przeszło 40 mieczów węgierskich: „ayant le plus freąuemment en haut une soie aplatie, qui 

 continue la lame, et qui etait montee en ces niatieres precitees (en bois ou en corne i t. d. i t. -d.) — 

 Schliemann znalazł w Mycenach mieczyk również takiegoż samego typu Podobiznę jego podaje 

 Undset w dziele wyżej przytoczonem str. 149. 



1 ) Wiadomości archeologiczne (Warszawa 1873. Tom I, str. 25, fig. 2). 



2 ) Congres international a" Anthropologie etc. (Stockholm 1876), Vol. II, pag. 903). 



3 ) Kraszewski, Sztuka u Słowian (Wilno 1858), str. 48. 



4 ) Zabytki krajowe z okresu bronzowego w Wiadom. archeol Tom I, str. 24. 



5 ) Ukraina dawna i teraźniejsza (Kijów 1850). Tab. XI. 



6 ) Compte rendu du Congres intern, de Stockholm. (Tom I, pag. 522 et sequ.) 



