K. PUŁASKI. WYKOPALISKA, ZNALEZIONE NA PODOLU. 



23 



mija Dniestr i dalej widocznym jest jeszcze na pewnej przestrzeni w Bessarabii. 

 Ale jak dotąd ciekawy ten zabytek zbadanym nie jest, nie mamy nawet ani całko- 

 witego planu, ani dokładnego opisu. W Galicyi w roku 1878 A. H. Kirkor sporzą- 

 dził z pomocą inżyniera Grzegorzewskiego mapkę ty cli części wału Trajana, które 

 są z tamtej strony za Zbruczem 2 ) i powiada, że okolice tegoż wału (w Galicyi) 

 dostarczyły bardzo wielu cennych i pięknych bronzów, przez lat zaś kilka tenże 

 uczony, z polecenia krakowskiej Akademii Umiejętności, pracowite czynił poszu- 

 kiwania archeologiczne na porzeczu Dniestru i jego dopływów. Sadowski już, 

 wspominając o wale Trajana (w Galicyi), pisze: „....Począwszy od Germakówki 

 w obwodzie Mielnickim, ciągnie się.... wzdłuż Zbrucza i obu brzegów Dniestru sze- 

 reg wałów i okopów z różnych, jak się zdaje, czasów, które tradycyja miejscowa, 

 zapewne jeszcze z czasów wojen Rzymian z Dakami pochodząca, wałem Trajana 

 nazywa 2 ) u . W tamtej to okolicy znalezioną została owa korona bronzowa, będąca 

 Ozdobą zbiorów Akademii Umiejętności, tamże w roku 1877 wykopano ów sławny 

 skarb Michałkowiecki, złożony z korony i wielu innych przedmiotów już nie bron- 

 zowych ale złotych, a znajdujący się w posiadaniu hr. Włodzimierza Dzieduszy- 

 ckiego. Dalej trochę, ale zawsze nad Dniestrem, w Horodnicy, dr. Kopernicki, czy- 

 niąc poszukiwania archeologiczne w latach 1878—1882, znajdował drobniejsze za- 

 bytki bronzowe, z tych niektóre, jak np. zapinki (fibulae) bardzo zbliżone do opisa- 

 nego przez Sadowskiego typu zapinek italskich 3 ). Wreszcie bardzo często, w bliż- 

 szej lub dalszej odległości od wału Trajana, znajdują się monety rzymskie, nietylko 

 pospolitsze srebrne drobne sztuki, ale też nierzadko z pięknym aureusem spotkać 

 się można, te jednak monety z najrozmaitszych bywają czasów. 



Co do nas, niezagłębiając się w możliwe przypuszczenia co do czasu powsta- 

 nia tego nasypiska, które nazywamy wałem Trajana, lub też jaka ludność i w ja- 

 kich celach wznieść go mogła, uważamy za dostateczne zaznaczyć tylko tutaj: 



1) że pochodzenie tego wału odnieść można do epok o wiele dawniejszych, 

 ze względu na znaczenie handlowe Mej okolicy na kilka już wieków przed erą 

 chrześcijańską; > 



2) że te wały, czy okopy z różnych czasów pochodzić mogą, co też słusznie 

 zauważył już Sadowski; 



3) że nakoniec w kierunku tych wałów iść mogły w czasach przedhisto- 

 rycznych, bądź szlaki handlowe, bądź też jakieś granice, a odwieczne te 

 nasypiska zużytkowanemi być mogły w ten, lub ów sposób w epoce wojen 

 Trajana z Dakami, czego dowodem znajdowane w tych okolicach dość często 

 zabytki niewątpliwie rzymskiego pochodzenia. Zabytki te przecież, mogły tu na- 

 pływać w najrozmaitszych epokach i przez długie czasy z tej prostej przyczyny, że 

 okolice te zbliżone ku prowincyjom rzymskim mogły ściągać obce wyroby, prze- 

 ważnie pochodzenia rzymskiego przez wszelkiego rodzaju stosunki. I dlatego sta- 

 rożytności rzymskie, spotykane na tutejszych ziemiach, mogą być zabytkiem sto- 



J ) Zbiór wiadomości do antropologii krajowej (Kraków 1879), Tom III. 

 '*) Drogi handlowe greckie i rzymskie, str. 79. 



3 ) Zbiór wiadomości do antropologii krajowej (Kraków 1884), Tom VIII, Str. 11. 



