24 



DZIAŁ IV. ANTROPOLOGIJA. 



sunkowo późniejszym, a błędnemby było we wszystkich znaleziskach upatrywać 

 koniecznie pochodzenie rzymskie. 



Dla zwolenników teoryi, uznającej rospro wadzenie po Europie oręża bronzo- 

 wego przez wyprawy rzymskie, dostatecznąby była trądy cyj a o wale Trajana, aby 

 zabytki, które opisaliśmy, odnieść do czasu wojen Rzymian z Dakami. Atoli opie- 

 rając się na Lubbocku, który ostatecznie teoryją tę obalił inne, a o wiele da- 

 wniejsze pochodzenie mieć mogą. 



Tutejsze bowiem okolice niewątpliwie w bardzo odległych epokach były już 

 zaludnione. Świadectwem tego sa grobowiska z epoki kamiennej z typowemi za- 

 bytkami okresu neolitycznego. Poszukiwania archeologiczne, wprawdzie zale- 

 dwie rozpoczęte, wskazują ślady pobytu na tych ziemiach jakiejś ludności dłu- 

 gogłowej, płaskogoleniowej, która swych zmarłych w kurhanach i grobach ka- 

 miennych grzebała 2 ). Historyja zaś dostarcza wskazówek, że za czasów Hero- 

 dota (przeto około 450 lat przed Chrystusem), cała przestrzeń między Bohem 

 i Dniestrem zamieszkiwało scytyjskie plemię Alazonów, poniżej zaś siedzieli Kal- 

 lipidowie. Herodot nazywa Alazonów zeskityzowanymi Hellenami. Sadowski słu- 

 szna czyni uwagę, że „kolonije czarnomorskie nie były nigdy do tego stopnia prze- 

 ludnionemi, żeby wychodzący z nich Hellenowie mogli zaludnić całą przestrzeń 

 między Bohem a Dniestrem. W bliskości kolonij greckich, nie byłby się też lud 

 helleński mógł wynarodowić. Podanie Herodota wypada więc pojmować jedynie 

 w tern znaczeniu, że w łono obcego ludu wciskali się pośrednicy handlu greckiego, 

 którzy w interesie zjednania sobie potrzebnej im przychylności autochtonów, 

 przyjmowali ich mowę i zwyczaje. Sam zaś fakt osiadania Hellenów między Dnie- 

 strem a Bohem, jest jasnym dowodom, że zawiązywanie stosunków handlowych 

 w tym kierunku było dla osad greckich znad Pontu korzystnem i nęcącem i że 

 osiadający wśród Alazonów Hellenowie odgrywali rolę pośredników na drodze 

 handlowej olbiopolitańskiej, tworząc pierwszy na niej etap" 3 ). 



Podanie więc Herodota, objaśnione jak wyżej, świadczyłoby o znaczeniu han- 

 dlowem w owej epoce porzecza Dniestru i jego dopływów. Nadto, uczony autor 

 „Dróg handlowych", na podstawie ścisłych badań naukowych, wspartych prze- 



») Lubbock z następujących przyczyn zaprzecza pochodzenia rzymskiego orąża bronzowego: 



1) Nigdy go nie znajdowano wraz z wyrobami ceramicznemi, lub innemi starożytnościami 

 peryjodu rzymskiego. 



2) Bardzo wiele broni bronzowej, znaleziono w niektórych krajach, jak np. w Danii i Irlandyi, 

 które nigdy przez wojska rzymskie najeżdżane nie były. 



3) Miecze bronzowe nie mają tych kształtów, które miewały miecze rzymskie. 



4) Wyraz łaciński v ferrum u był używany jako synonim miecza, co dowodzi, że Rzymianie 

 używali zawsze żelaza na wyrób mieczów. 



5) Ornamentacyja mieczów bronzowych nie ma bynajmniej charakteru rzymskiego. 



6) Bronz, używany przez Rzymian, zawierał zwykle znaczną ilość ołowiu, którego nigdy nie- 

 ma w bronzie epoki bronzowej. 



(I/homme prehistorique. Paris 1888, Tome I, pag. 21—22). 



2 ) Jak dotąd na dwu tylko ale niewątpliwych faktach wykopaliskowych opieramy powyż- 

 sze orzeczenie. 



3 ) Drogi handlowe greckie i rzymskie, str. 33. 



