K. PUŁASKI. WYKOPALISKA ZNALEZIONE NA PODOLU. 25 



ważnie pilnem rozejrzeniem się wśród zabytków wykopaliskowych na dalszych eta- 

 pach zebranych, wykazuje kierunek owych dróg handlowych, które przecinały tutej- 

 sze okolice, a przedewszystkiem drogi handlowej olbiopolitańskiej do wybrzeża bał- 

 tyckiego. Ta więc droga prowadzić mogła w połowie V wieku przed Chrystusem, 

 t. j. w czasie gdy Herodot pisał swe dzieło, szlakiem, który później znanym był 

 pod nazwa Kuczmeńskiego aż w okolice dzisiejszego Lwowa, a stąd przez San, 

 Wisłokę, Dunajec i górną Wisłę do Kalisza, stad zaś przez przesmyk koniński do 

 przesmyku międzyj eziornego w bagnach Gąsawki pod Żninem u Inne drogi 

 z Olbii prowadziły na Dniepr, Prypeć, Jasiołdę i t. d. 



Wogóle przeto krainy zbliżone ku Olbii, owej potężnej kolonii greckiej nad 

 morzem Czarnem, a zatem i całe porzecze Dniestru i jego północnych dopływów, 

 leżące na drodze handlowej olbiopolitańskiej, w ten lub ów sposób ściągać mogły 

 wyroby, stanowiące przedmiot handlu greckiego. Jakkolwiek dotąd miejscowo- 

 ści te badanemi nie były pod względem archeologicznym i nie dostarczyły odpo- 

 wiednich zabytków, któreby więcej na rzecz tę rzuciły światła, to jednak Sadow- 

 ski, rospatrując tylko fizyjograficzne stosunki kraju i warunki ekonomiczno-han- 

 dlowe w połączeniu ze świadectwami starożytnych autorów, przychodzi do wnio- 

 sku, że odkrycia zabytków greckich spodziewać się można „w krainie dawnych 

 Alazonów i na gościńcu, od wyjścia Zbrucza ku północy prowadzącym" 2 ). 



Co się zaś tyczy dróg handlowych etruskich, dotychczas porzecze Dniestru 

 stanowi główną liniją demarkacyjną. Poza tą liniją ku wschodowi nie spotyka się 

 prawie wyrobów etruskich. Główne ich trakty szły porzeczem Odry, Warty, Wi- 

 sły, — chociaż w naturalnym porządku rzeczy, szerokim promieniem i daleko zaby- 

 tki etruskie roschodzić się mogły. 



W późniejszych już dobach, w epoce rzymskiej, a mianowicie po zdobyciu 

 Dacyi przez Rzymian, dawne trakty olbiopolitańskie znów zużytkowane być mo- 

 gły dla rzymskich wypraw. I znowu cytując najbardziej kompetentne w tych kwe- 

 styjach zdanie Sadowskiego, powtórzymy za nim, że wówczas „najkrótsza droga od 

 granic państwa rzymskiego do Bałtyku prowadziła od zgięcia Dniestrowego po- 

 wyżej Zaleszczyk, wzdłuż Zbrucza i Bugu i t. d. mniej więcej w kierunku dzisiej- 

 szej kolei żelaznej brzesko-królewieckiej" 3 ). 



Wykazawszy w ten sposób na podstawie Sadowskiego, jakie drogi handlo- 

 we przecinać mogły okolicę, która dostarczyła nam owych dwu zabytków bron- 

 zowych, z racyi których niniejsze kreślimy uwagi, — dodać wypada, że w ten spo- 

 sób objaśnia się cokolwiek znaczenie owego nasypiska, które nosi nazwę „wału 

 Trajana". Prawdopodobnie wzdłuż tego wału przechodzić musiały najpierw wy- 

 prawy olbiopolitańskie, później zaś rzymskie. Jak jedne tak i drugie zostawić 

 musiały w szerokim promieniu ślady swoje w zabytkach, których sporo już po tam- 

 tej stronie Zbrucza odnaleziono. Czy nasze dwa zabytki są pochodzenia greckie- 

 go, etruskiego, lub rzymskiego,— definicyja jest trudna. Lubbock, — jak powyżej 



') Tamże, str. 34. 



s ) Tamże, przypisek 4-ty na str. 85. 

 3 ) Tamie, str. 29 w przypis, i str. 78, 



Pam. Fizyj. Tom IX. bział IV.— 4. 



