NADMORSKI. LUDNOŚĆ POLSKA W PRUSACH ZACHODNICH. 



51 



nad procentem głosów polskich, bo tu agitacyja wyborcza Niemców była bardzo 

 ruchliwa, spodziewali oni się też przy wyborach z roku 1887 przeprowadzić swego 

 kandydata. Że atoli w wielu przypadkach publicznie skonstatowanych chlebo- 

 dawcy Niemcy przymuszali swych polskich poddanych do głosowania na Niemca, 

 a z drugiej strony niezależni katolicy niemieccy oddawali głos Polakowi, więc i tu 

 z owej nadwyżki procentów ludności katolickiej nad głosami polskiemi niemożna 

 wnioskować, że odnosi się ona do Niemców katolików. 



Statystyka więc wyborcza z okręgów kaszubskich, jakkolwiek ma dla nas 

 niepospolita wartość w innym względzie, nie nadaje się do dokładniejszego obli- 

 czenia ludności polskiej. Dowodzi ona jedynie, że pomiędzy ludnością katolicką, 

 przeważa żywioł polski tak dalece, że Niemcy katolicy samodzielnie występować 

 nie mogą, jedynie tylko w okręgu wiejskim gdańskim zniemczona część wscho- 

 dnia nadawała im małą przewagę. Pozostaje nam w końcu jedyna droga, na której 

 dokładniejsze liczby podać będziemy mogli. tj. obliczenia stosunku katolików Po- 

 laków do katolików Niemców w poszczególnych okolicach i to na podstawie do- 

 chodzeń prywatnych. 



W powiecie puckim mieszkało podług spisu urzędowego z roku 1885 katolików 

 19 412, protestantów 5 231, żydów 58. Katolicy mówią prawie wszyscy popolsku, 

 i tylko nieznaczna ich liczba jest pochodzenia niemieckiego, lub zniemczeni zostali 

 przez szkoły. Najwięcej zniemczonych Polaków znajduje się naturalnie pomiędzy 

 1384 katolikami miasta Pucka, ale i tam urzędowa statystyka w roku 1867 nali- 

 czyła 767 Polaków. 



Po wsiach jak w Rewie, Leśnie wie i t.d. znajdujemy nawet pomiędzy szlach- 

 tą kaszubskopolską kilkunastu, którzy, wstydząc się narzecza kaszubskiego, a nie 

 umiejąc mówić poprawną polszczyzną, posługują się językiem niemieckim, ich 

 dzieci idą dalej i przyznają się już otwarcie do narodowości niemieckiej. Dla' 

 statystyka jest trudnem zadaniem zaliczyć ludzi takich do jednej z obu narodowo- 

 ści, gdyż oni sami raz do tego, raz do owego przyznają się plemienia, język wiąże 

 ich z Niemcami, nazwisko i poczucie historyczne z Polakami; dla ucha polskiego 

 dziwnie brzmi, gdy słyszy, jak sami się nieraz nazywają „wir Polen", ale większa 

 część z nich niełatwo zdecydowałaby się powtórzyć to po polsku: my Polacy! Ry- 

 czałtem odliczamy na powiat pucki 1412 Niemców i zniemczonych Polaków, pozo- 

 staje więc 18 000 Polaków niewynarodowionych. 



W powiecie wejerowskim zachodzą te same stosunki, znajduje się tam 29442 

 katolików, 10 364 protestantów i 326 żydów, tam jednakże trzeba z 2 804 katoli- 

 ków w Wejerowie 2 000 zaliczyć do Niemców, gdyż oni sami języka polskiego 

 zupełnie w domu nie używają, dlatego dzieci ich mówią tylko poniemiecku i zo- 

 staną Niemcami. W roku 1867 zapisanych zostało urzędownie 242 Polaków w tern 

 mieście. Z 2481 katolików w Sobotach również 2 000 narodowości niemieckiej 

 przypadnie w udziale, reszta zarówno w Wejerowie, jak w Copotach sąto polscy 

 ludzie służebni ze wsi, którzy, wróciwszy do swoich, narodowość zachowają, znaj- 

 duje tam się także kilkadziesiąt osób inteligiencyi polskiej. 



Wzdłuż kolei żelaznej gdańskosłupskiej, jak w Karku, Kilonii, Kurni, Re- 

 dzie znajduje się pomiędzy katolikami znaczna liczba zniemczonych Polaków, li- 

 czę ich na 500, drugie 500 Niemców katolików odliczam na resztę ludności wiej- 



