NADMORSKI. LUDNOŚĆ POLSKA W PRUSACH ZACHODNICH. 



63 



Niemców katolickiego wyznania, pozostanie więc 23 335 Polaków. Urzędowo li- 

 czono w roku 1867 w Wąbrzeźnie 1332, w Golubiu 762 Polaków; niemiecki kores- 

 pondent Geselligera (luty 1885) pisał, że w Wąbrzeźnie znajduje się 1860 Po- 

 laków. 



Katolicy powiatu chełmińskiego wynosili w roku 1885 25 501, protestanci 

 20 185, żydzi 654. W Chełmnie, jedynem mieście powiatu było 5 621 katolików, 

 z których jeżeli 121 zaliczymy do Niemców, nie zrobimy tej narodowości żadnej 

 ujmy. Urzędowo liczono w roku 1867 w Chełmnie 3446 Polaków. 



Wiejskie gminy parafii chełmińskiej i reszta parafij powiatu mają tak nieli- 

 czne mniejszości katolików niemieckich, że na owe 14, a z Papowem 15 parafij, do 

 których ludność wiejska powiatu chełmińskiego należy, 550 katolików Niemców, 

 czyli po 36 na każdą, będzie liczbą aż nadto wysoką, wyniesie to w całym powiecie 

 671 Niemców katolików a 24 900 Polaków. 



W powiecie toruńskim jest 39 142 katolików, 36 691 protestantów i 2035 ży- 

 dów. Pośród 9 329 katolików miasta Torunia znajdujemy 6000 Polaków, w le- 

 żącem obok Torunia Mokrem liczymy między 3073 katolikami 2000 Polaków, obie 

 te liczby, chociaż cokolwiek niepewne, nie są przynajmniej zawielkie, gdyż nawet 

 urzędowo liczono 1867 roku 2780 Polaków w Toruniu. W Chełmży znajduje się 

 3063 katolików, z tych odliczamy 163 na Niemców, urzędowo liczono 1867 roku 

 w Chełmży 1572 Polaków. W Szynwałdzie było 589 katolików, z tych 300 za- 

 trzymamy dla Polaków, w Podgórzu 702 katolików, 102 zostawiamy z nich Niem- 

 com, sąto liczby tylko przypuszczalne. Również tylko przypuszczalnie na bliż- 

 sze otoczenie Torunia i resztę parafij powiatu odliczamy 500 katolików, wyniesie 

 to na cały powiat 546 Niemców katolików, dla Polaków zaś pozostanie 33 686. 

 Nie możemy jednakże powstrzymać przykrego uczucia, żeśmy w powiecie toruń- 

 skim liczbę Polaków dobrowolnie uszczuplili i byłoby nam przyj emnem, gdyby 

 znający tamtejsze stosunki dokładniej zechcieli wykazać, gdzie obrachunki nasze 

 nie zgadzają się z rzeczywistością. 



W powiecie brodnickim spisano w roku 1885 katolików 36 290, protestantów 

 14 121, żydów 1273. Na miasto Brodnicę przypada 2872 katolików, z tych odli- 

 czamy 272 do narodowości niemieckiej, w Lidzbarku znajduje się 1951 katolików, 

 pomiędzy nimi co najwyżej 51 Niemców, w Górznie 1219, 30 pozostawiamy Niem- 

 com, na ludność wiejską 100 katolików Niemców będzie liczbą wystarczającą, na 

 cały powiat wypadnie zatem 453 katolików niemieckich a 35 837 Polaków. W ro- 

 ku 1867 zapisano w Brodnicy 1973, w Lidzbarku 1 247, w Górznie 1032 Polaków. 



W powiecie f brodnickim znajduje się także spora liczba Polaków protestanc- 

 kiego wyznania, którzy się sprowadzili z sąsiednich Mazur, ale nie jesteśmy 

 w stanie liczby tej nawet w przybliżeniu oznaczyć, wolimy więc zupełnie ją opu- 

 ścić, ale zaznaczamy to wyraźnie, bo przez to powyższa liczba Polaków tego po- 

 wiatu jest o kilkaset zamałą. 



Lubawski powiat ma 42 150 katolików, 9 746 protestantów i 879 żydów. Lu- 

 bawa sama jest przeważnie polskiem miastem, na jej 2 630 katolików wystarcza 

 odliczyć 30 Niemców. W Nowem Mieście jest 1 434 katolików, z tych będzie le- 

 dwo 34 Niemców tegoż wyznania; na 884 katolików Kurzętnika liczymy 24 Niem- 

 ców, na resztę parafii^przyjmując 50 Niemców otrzymamy razem 108. Ale w tym 



