4 



DZIAŁ IT. GEOLOGIA. 



Te względy skłoniły zarząd górniczy do przedsięwzięcia dokładnego zba- 

 dania pod względem geologicznym i górniczym tej części gór Kieleckich, gdzie 

 się znajdowały dawne kopalnie. 



Praca ta powierzoną została w r. 1893 autorowi niniejszego sprawozdania- 

 który ją prowadzi dotąd przy pomocy kilku swoich uczniów, byłych wychowań, 

 ców szkoły górniczej w Dąbrowie. Ponieważ podstawę wszelkich poszukiwań 

 górniczych stanowi dokładna znajomość budowy geologicznej danej okolicy, więc 

 i tutaj roboty zaczęły się od badań geologicznych, które w górach kieleckich 

 tern bardziej są potrzebne, że ta część kraju jest pod tym względem jeszcze 

 niedostatecznie zbadana i nie posiada dotąd wcale mapy geologicznej (niemówiąc 

 o mapie Puscha z przed lat 60-u). 



Ze względu na to, że złoża rud miedzianych i ołowianych leżą w forma- 

 cyach paleozoicznych, zwrócono główną uwagę przy badaniach geologicznych na 

 przestrzenie, zajęte przez warstwy do tych formacyj należące i tylko miejscami, 

 okolicznościowo rozszerzano te badania i na przestrzenie, pokryte przez warstwy 

 mezozoiczne, dochodząc w tym kierunku do formacyi kredowej. 



Wychodząc z Kielc jako ze środka, prowadzono roboty we wszystkich kie- 

 runkach i dotychczas zbadano przestrzeń, mającą około 2300 wiorst kwadrato- 

 wych powierzchni, mianowicie pas, ciągnący się z Pn Z na Pd W, równolegle do 

 ogólnego kierunku gór kieleckich, odpowiadającego rozciągłości warstw paleozo- 

 icznych. Długość pasa w tym kierunku wynosi 65 wiorst, szerokość w kierunku 

 poprzecznym t. j. z Pd Z na Pn W — 35 wiorst. Zachodnia granica opisanej 

 przestrzeni, stanowi zarazem zachodnią granicą formacyj paleozoicznych w gó- 

 rach kieleckich, lecz tutaj warstwy paleozoiczne jeszcze się nie kończą i ciągną 

 się dalej aź do Wisły koło Sandomierza. Północno-wschodnią granicę opisanej 

 przestrzeni stanowi początek wielkiego terytoryum, pokrytego przez utwory 

 tryasowe, (które się zaczynają od pstrego piaskowca), a południowo zachodnią — 

 w części formacya kredowa, w części trzeciorzędowa. 



Do składu tej przestrzeni paleozoiczDej wchodzą następujące formacye: 

 syhirska (dolna i górna), dewońska (dolna, środkowa i górna) i permslca. 

 j Ponieważ zgromadzony w czasie badań obszerny zbiór skamieniałości nie 

 est jeszcze opracowany, więc autor zmuszony jest ograniczyć się tylko na tern 

 pobieżnem wyliczeniu formacyj paleozoicznych. 



Z mezozoicznych występują tu wszystkie formacye, chociaż niektóre są 

 niezupełne. Tryas jest cały, Jura 1 ) tylko brunatna i biała, Kreda, zdaje się, 

 tylko najwyższa. 



') Zgodnie z duchem naszego języka używa się tu wyrazu jura w rodz»jvi żeńskim (tak 

 samo jak góra) a nie męzkim, jak to «zyni większość naszych geologów. Od tego wyrazu jura 

 utworzono, także zgodnie z duchem języka, przymiotnik jurski (tak samo jak górski od góra) 

 zamiast zupełnie niewłaściwie używanych i niepolskich: jurajski lub jwasowy. 



