150 



DZIAŁ III. BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



31) Stefan Wiszniew ski {magister filozofii). Regestr roślin zebranych 

 w okolicach Kletuania. (Spis 174 gat. i niezdeterminowan. 21, później ręką Bes 

 sera dopisanych). 



32) Opisy niektórych roślin przeważnie z Wilna J. Wolfganga. 



33) J. Wolski. Katalog roślin zebranych w roku 1821 z okolic blizkich 

 obwodowego miastaBiałegostoku. (Spis B31 gat.). Ciąg dalszy z r. 1828 (od Nr. 

 531 do 678). Ciąg dalszy z r. 1829 (od Nr. 679 do 734;. W liczbie wyliczonych 

 roślin znajduje się Swertia perennis. Ponieważ nazwa ta przez Bessera nie zo- 

 stała poprawioną, więc prawdopodobnie rośnie ona rzeczywiście w okolicach Bia- 

 łegostoku. 



34) Opisanie okolic Swisłoczy i w części powiatu Wolkowyskiego. Rośliny wy- 

 syłające się do Krzemieńca ze Swisłoczy w r. 1828. (102 gat.). Ciąg dalszy z r. 

 1829 (123 gat.). 



35) Tyszecki Spis roślin naczyniowych i nawpół- naczyniowych, zebra- 

 nych koło Połonnego w gub. wołyńskiej pow. nowogrodzkim. Spis zawie- 

 ra 663 gat., z których większa część znajduje się w zielniku Rogowicza. Ty- 

 szecki herboryzował współcześnie z Rogowiczem. Ten ostatni, układając swój 

 „Przegląd roślin nasiennych i wyższych sporo wych" etc. Kijów 1869, korzy- 

 stał bardzo wiele z roślin przysyłanych przez Tyszeckiego (nietylko z Połon- 

 nego, lecz i z innych miejscowości gub. wołyńskiej: Żytomierza, Horodnicy, 

 Równego, pow. krzemienieckiego i ostroskiego), przy czem nie uważał on na- 

 wet za potrzebne wspomnieć o tern. Tak samo Rogowicz postąpił z Łagow- 

 skim, Augustynowiczem, Warzańskim, Grajewskim i innymi. 



36) Opisy 22 gatunków Chara z Wilna. (Prawdopodobnie jestto rękopism 

 Wolfganga). 



37) A. Andrzej o w ski. Hortulus botanicus uerainicus 1868. 



Oprócz wymienionych rozpraw większych, w zbiorze rękopismów znajdujemy 

 znaczną ilość drobnych notatek, Bessera opisy niektórych roślin itd. W końcu 

 księgi umieszczone są listy Andrzejowskiego różnemi czasy do Rogowicza pisane. 



Ma się rozumieć, że w obecnej chwili prace, zna ; dujące się w zbiorze rę 

 kopismów, mają tylko prawie wyłącznie znaczenie dokumentów historycznych, 

 świadczących o gorliwości, z jaką ludzie oddawali się badaniom fLorystyeznym 

 na początku bieżącego stulecia. 



Niektóre rośliny, wspominane w rękopismach, jak to zaznaczyłem nieje- 

 dnokrotnie, znajdują się do dnia dzisiejszego w zbiorach botanicznych uniwer- 

 sytetu kijowskiego. Większość jednak po śmierci Bessera dla nauki została na 

 zawsze straconą, gdyż niewszystkie rośliny w swoim czasie były dokładnemi 

 etykietkami opatrzone (wbrew przepisom). Wskutek tego, nie może być pe- 

 wności co do pochodzenia wielkiej ilości roślin, które dostały się do Kijowa 

 z liceum krzemienieckiego. 



Przepatrując zbiór rękopismów, trudno uwolnić się od smutnych myśli. 

 Ogrom pracy wspomnianych badaczy przepadł zupełnie dla kraj u i nauki. 



