154 



DZIAŁ III. BOTANIKA 1 ZOOLOGIA. 



to naszem doskonale wyrazu żtik używać możemy. Nazwa ta jednak nie okre- 

 śla jeszcze gatunku a nawet rodzaju i stosuje się zarówno do księżycoroga, ja- 

 ko też do zwykłej krówki gnojowej lub poświętnika a nadto do innych owa- 

 dów, na które nazwy polskiej nie mamy dotychczas. W opisie przeto niniej- 

 szym, idąc za ogólnie przyjętym zwyczajem, używać będę nazw łacińskich, bo- 

 wiem do określenia rodzajów (genus) a zwłaszcza gatunków (species) są one 

 niezbędnemi. 



Dział żuków w faunie ogólnej całego obszaru ziemskiego jest bardzo licz- 

 ny i w miarę zbliżania się do okolic podzwrotnikowych ilość rodzajów i gatun- 

 ków wzrasta. 



Trudno jest ściśle określić rozmieszczenie tak każdego gatunku jakoteż pe- 

 wnej ich ilości, odrębność wszakże gatunków daje się spostrzegać na półkuli 

 północnej dopiero w krajach tak ku południowi posuniętych, jak Egipt lub 

 Nubia. 



Wiem, po części z własnego doświadczenia, a po części z notowań katalo- 

 gów entomologicznych, że w krajach jak Kaukaz lub Algier znajdują się też same 

 gatunki co i u nas w kraju. Na dowód przytoczę to, że nasza krówka (Greo- 

 trupes) lub księży coróg (Copris) w tejże samej postaci pojawiają się zarówno 

 na Kaukazie i w Algierze jakoteż i u nas, a okazy, w pomienionych cie- 

 plejszych krajach zebrane, posiadam w moim zbiorze i pomimo starannego przy- 

 glądania się im, nie dostrzegłem żadnej różnicy pomiędzy naszemi i południo- 

 wemi. Dodam jeszcze, że taż sama krówka znajduje się i na Syberyi i niczem 

 od naszej się nie różni. Toż samo stosuje się i do innych gatunków, które 

 w różnych oddalonych krajach przedstawiają się w tejże formie co i u nas. Ro- 

 zumie się, że odmiany (varietas) miejscowe, różne od naszych także w innych 

 krajach się przytrafiają. 



Opis wszystkich gatunków znanych do grupy gnojowców należących nie 

 wchodzi w zakres niniejszej rozprawy, w której opiszę szczegółowiej wyłącznie ga- 

 tunki, właściwe strefie naszego kraju. Większość gatunków gnojowców była 

 zebrana pod Warszawą w rozmaitych miejscowościach. Wszystkie wszakże, 

 które koło Warszawy, tak po prawej, jako też po lewej stronie Wisły dotychczas 

 były znalezione, spotykamy w całym komplecie na Saskiej Kępie. 



Co dotyczę innych gatunków, w skład fauny naszego kraju wchodzą- 

 cych, te na znacznych przestrzeniach tu i ówdzie znaleźć można; gdzieniegdzie 

 bardzo są liczne, gdzieindziej znów są rzadsze. Na naszem podgórzu (Ojców, 

 góry Świętokrzyskie) znajdują się żuki tylko okolicom górskim właściwe, oprócz 

 tego większość tych, które spotykamypod Warszawą znaleźć można też w Oj- 

 cowie albo gdzieindziej w górach. 



Toż samo można powiedzieć o tych, które znaleziono np. w gub. mińskiej, 

 lub też w gub. wołyńskiej i podolskiej. 



Prawie wszystkie żuki znaleźć można głównie podczas lata, chociaż trwa- 

 ją one od wczesnej wiosny aż do późnej jesieni, skoro tylko ciepło pozwoli. 



