ŻUKI CZYLI GNOJÓWCE KRAJOWE. 



155 



Wszystkie, z wyjątkiem rodzaju Lethrus (orzeł), żyją przeważnie „w gnoju, 

 oprócz tego pod mocno przegniłem pieliwem lub też w grzybach, świeżych i gni- 

 jących albo nareszcie w padlinie; wogóle trzymają się substancyj ulegających 

 silnemu rozkładowi. 



Gąsienice tych żuków żywią się wyłącznie podziemnemi częściami roślin 

 z wyjątkiem rodzaju Trox, którego gąsienica żyje też w padlinie lub gnoju. 

 Gąsienice żuków są szarawo białe, zupełnie podobne do gąsienic zwykłego 

 chrabąszcza. Ciało ich jest gładkie, pokryte tylko na odwłoku (abdomen) 

 włosami czerwonawemi czyli tej samej barwy co i ich duża pólkulista głowa. Od 

 gąsienic chrząszczy różnią się tylko dłuższemi rożkami i tern, że nie mają za- 

 zwyczaj trzeciej pary nóg. Znajomość wszakże gąsienic stanowi, że tak po- 

 wiem odrębną naukę, rozpoznawanie ich jest niezmiernie trudnem, a chcąc je 

 dokładnie poznać, należałoby owady z gąsienic wyhodowywać, aby się dowie- 

 dzieć do którego gatunku należą. Ze względu na sposób ich życia, trudno jest 

 je wynajdywać, a znalezienie tego lub owego gatunku jest rzeczą prostego 

 przypadku; są one wogóle mało znane entomologom. Z pomiędzy wszystkich 

 przyglądałem się tylko gąsienicom aphodiusów (plugawek), które znajdowałem 

 licznie w towarzystwie doskonałych owadów pod gnojem zwierzęcym. Innych 

 zupełnie nie znam. Żyją w pierwotnej postaci kilka miesięcy albo lat kilka 

 (najwyżej 4), poczem pod jesień zasklepiają się w oprzęd z wierzchu oblepio- 

 ny silnie ziemią i po kilku dniach zamieniają się w poczwarkę, z której na 

 wiosnę wychodzi owad dorosły. 



Po poczwarkach można poznać kształty mającego się z nich rozwinąć 

 owada, trudno jednak określić gatunek, bo chociaż wszystkie części są uwyda- 

 tnione, to całe ich ciało jest białawe, a cechy występują dopiero z wiosną, sko- 

 ro już doskonały owad ma się na zewnątrz wydostać. Jest to niejako zrzuca- 

 nie skóry z zupełną zmianą kształtów. Rzadko zdarza się znaleźć gnojowca 

 w postaci gąsienicy a jeszcze rzadziej w postaci poczwarki, gdyż te zwykle 

 w swym stanie uśpienia głęboko w ziemi pozostają. 



Doskonałe owady żyją najdłużej przez ciąg lata a z jesienią giną, lub też 

 jesienią wylęgnięte owady zagrzebują się w mech lub w próchno i na wiosnę 

 znów się ukazują. Czy się tak samo dzieje z gatunkami w krajach cieplej- 

 szych żyjącemi, tego nie wiem. 



Z kolei przechodzę do sposobów szukania żuków, które jest bardzo łatwe 

 i przez cały ciąg lata zawsze różne gatunki znaleźć można. Najlepiej jest szu- 

 kać na pastwiskach łąkowych lub leśnych, w kupkach niezbyt zeschłego i zwie- 

 trzałego gnoju, lub jeżeli komuś takie poszukiwanie jest wstrętnem to wieczo- 

 rem, w ciepły i pogodny dzień letni o zachodzie słońca dużo w czerpak nałapać 

 można, skoro żuki fruwają dla wynalezienia sobie świeżych kupek gnoju. Ten 

 sposób zbierania jest łatwiejszy, owady złowione są czystsze ale za to mniej się 

 ich znajduje. Oprócz tego można żuki, szczególniej aphodiusy, znajdować w po- 

 rze rannej wolno łażące po drogach, przyczem na gołej ziemi lepiej je znać 

 i widać niż pomiędzy trawą. Nad brzegami rzek lub na wybrzeżach morskich 



