ŻUKI CZYLI GNOJÓWCE KRAJOWE. 



157 



Grupa I. 



Copridae, Żuki właściwe 



Macki złożone z 8 lub 10 członków, z tych trzy krańcowe płatkowato w wachla- 

 rzyk zamienione. Warga górna i szczęki górne pokryte silnie tarczą głowy. 

 Oczy tylko od wierzchu i od spodu głowy są widoczne, tarcza głowy często też 

 poza nie silnie wystaje. 



Szczęki górne u nasady są rogowate, zakończone tępym płatkiem, gęsto 

 włosami porośniętym. Szczęki dolne jeszcze silniej włosami porośnięte, także 

 na końcu płatkowate. Warga górna zrośnięta z tarczą głowy, dolna większa 

 o konsystencyi skórkowatej. 



Ateuchus (Scarabaeus) — Poświętnik. Dla tego tak nazwany, gdyż Egipcya- 

 nie oddawali mu cześć jako bożkowi, tak jak wielu innym zwierzętom i po- 

 święcali jego wyobrażenie swoim bożkom w postaci scarabaei, któremi obdarzano 

 ludzi zasłużonych. 



Rożki (czułki) złożone z 9 stawów. Pierwszy i drugi staw głaszczków 

 wargowych dłuższe od trzeciego (wąsików). Oczy niewielkie, dośó wypukłe, 

 wielką, płaską tarczą głowy z przodu i z boków otoczone i można powiedzieć, 

 że owad posiada dwie pary oczów: jednę widzialną z góry a drugą od spodu 

 głowy. Przedkarcze wypukłe, duże, niemal dorównywa swą powierzchnią po- 

 krywom skrzydłowym, opatrzone na bokach gęsto ustawionem ziarnkowaniem, 

 krawędź zaś przedkarcza opatrzona gwoździkowatemi ostręmi wyrostkami. 

 Tarczka międzyskrzydłowa (scutellum) bardzo nieznaczna, czasem zupełnie nie- 

 widoczna. Ciało całe płaskie, również pokrywy przypłaszczone. Samce od sa- 

 mic prawie niczem się nie różnią, cała różnica polega na silniejszych wyrost- 

 kach na środku głowy (u samców). Nogi przednie nie posiadają podymów. 

 (stopak) i opatrzone są płaskiemi i długiemi piszczelami z brzegiem o 4 ch silnych 

 wyrostkach. Piszczele nóg średnich i tylnych na ostrych swych krawędziach 

 szeregiem grubych gęsto ustawionych włosów porośnięte, opatrzone są przy koń- 

 cu ruchomym lub nieruchomym kolcem od wewnątrz. 



Owady do tego rodzaju należące u nas nie znajdują się wcale, a wymie- 

 niam je jako przedstawicieli najcharakterystyczniejszych. Zdarzają się one 

 w guberni podolskiej lub chersońskiej, mianowicie dwa gatunki: Ateuchus sacer 

 (Linneusz) fig. Nr. 1 wielkość naturalna i Ateuchus pius (Illiger). Dwa okazy, 

 po jednemu z każdego gatunku znalazłem koło st. dr. żel Rozdzielnej. Na pe- 

 wno nie wiem jak twierdzić, czy są one tam miejscowemi czy przylotnemi 

 owadami? Zapewne drugie przypuszczenie jest pewniejsze, że są przylotnemi, 

 gdyż niema w żadnem dziele wzmianki, aby je kto w tamtych stronach znaj- 

 dował. Dwa te gatunki niewiele się od siebie różnią, jedynie tern, że pierwszy 

 ma dwa śroikowe zęby na krawędzi tarczy trochę silniej rozstawione, pius zaś 

 jak u wielu innych gatunków bardziej zbliżone. Nadto sacer posiada dwa gwoź- 

 dzikowate wyrostki pośrodku na głowie samej, a pusi tylko jeden. 



