158 



DZIAŁ III. BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



Krawędzie piszczeli u drugiej i trzeciej pary nóg, oraz zakończenie osta- 

 tniego pierścienia brzucha (pygidium) u A. sacer są obrośnięte rudemi włosami, 

 a A. pius ma na tychże częściach włosy czarne. Barwa całego ciała u obu gatun- 

 ków czarna ze słabszym lub silniejszym połyskiem; zazwyczaj owady te są ma- 

 towe nie błyszczące. Inne różnice jak: wydatniejsze prążki na pokrywach 

 skrzydłowych, silniejszy lub słabszy połysk tychże, oraz łuskowate ziarnkowa- 

 nie, słabsze lub silniejsze prążki — nie stanowią cech właściwych i zdarzać się 

 mogą naprzemian silniej lub słabiej wybitne tak u A. sacer jako też u A. pius. 



Sisyphus (Lattreille) — Wytocznih (Łomnicki). Kształty bardzo odrębne od 

 reszty do tej grupy należących żuków. Bożki z ośmiu członków złożone, z tych 

 trzeci podługowaty. Grłaszczki szczękowe bardzo krótkie, ostatni członek tychże 

 jajowato zakończony. Podbródek i głaszczki wargowe silnie szczeciastemi wło- 

 sami porośnięte. Trzy członki głaszczków wargowych stopniowo się zmniej- 

 szające. Tarcza głowy z przodu z wywiniętym do góry brzegiem, który ma 

 dwa ostre zakończenia. Oczy, tarczą głowy prawie całkowicie otoczone. Tar- 

 czka między skrzydłowa niewidoczna. Same pokrywy skrzydłowe razem wzię- 

 te, mają kształt trójkątny z zaokrąglonemi silnie kątami. Piszczele przedniej 

 pary nóg opatrzone na zewnętrznym brzegu trzema dość dużemi ząbkami. 

 Nogi bardzo długie, z nich trzecia para o długich krzywych piszczelach bez 

 porównania dłuższa od dwu pierwszych par, opatrzona bardzo długiemi i wy- 

 datnemi udami, które u nasady są cienkie, a w kierunku złączenia z piszczela- 

 mi stają się coraz grubszemi i nabrzmiałemi. Nogi te są bardzo blizko siebie 

 osadzone. Łapki (tarsae, podymy, stopki) bardzo długie szczególniej u ostatniej 

 Pary nóg, u wszystkich zaś par nóg pierwszy członek łapek (stopek) prawie tak 

 długi jak trzy następne razem wzięte, u trzeciej pary nóg czasem tak długie 

 jak same piszczele. Całe ciało owada jest skupione i jakby ściśnione, wogóle 

 zakarcze wraz z 5 widocznemi zaciśnionemi pierścieniami odwłoka, oraz pokry- 

 wy skrzydłowe mają nikły wygląd w porównaniu do silnie rozwiniętego i wy- 

 pukłego przedkarcza (protorax). Odwłok trójgraniasty, bardzo mały, spłaszczony 

 w kierunku długości ze stron obu tak, że środkiem widać silne prostolinijne 

 wygórowanie. 



W całej Europie żyje tylko jeden gatunek. Przebywa w tłustym gnoju 

 i chętnie w odchodach ludzkich. Żyje parami. Każda para lepi sobie z gnoju 

 małe kulki, zagrzebuje je w ziemię i składa w nie jajka na gąsienice. Chód 

 mają bardzo niezręczny koziołkowaty i z wielką trudnością * na równym gruncie 

 się poruszają. 



S. Schaefferi (Linneusz Erichson) synonimy: Tausoheri (Fischer), Boschnia- 

 ki (Fischer) fig. Nr. 2. Czarny matowy, głowę ma silniej ziarnkowaną niż 

 przedkarcze, które jest raczej słabemi punktami ponakłuwane, niemal gładkie, 

 trochę pilśniowym, łatwo ścierającym się rudawym włosem porośnięte. Pokry- 

 wy skrzydłowe prawie nagie z siedmioma linijnemi łańcuszkowato zaznaczonemi 

 prążkami przez całą swą długość, a między temi mieszczą się pasemka prawie 

 równej szerokości tu i owdzie słabo chropowate. Owad pod względem kształ- 



