ŻUKI CZYLI GNOJÓWCE KRAJOWE. 159 



tósv i barwy niezmiernie jednolity (conform). Czasem u świeżych okazów na 

 pokrywach są dwie białe plamy, które po zabiciu owada zaraz giną. Wielkość 

 owada też nie przedstawia wielkich różnic. Długość zwykle wynosi od 10 do 

 12 milimetrów. Posiadam okazy z pod Sebastopola i z Algieru, które niczem 

 od siebie się nie różnią. 



Owad ten zamieszkuje większą część Europj'', w południowej jest pospolit- 

 szym, równie jak w Afryce północnej. Nigdzie nie występuje gromadnie, cho- 

 ciaż na południu dość jest pospolitym. U nas w kraju znajduje się rzadko na 

 południu gub. lubelskiej, w G-alicyi dość jest powszechny. 



W guberni podolskiej i wołyńskiej daleko jest liczniejszy niż u nas, koło 

 Warszawy wiele go niema. 



Gymnopleurus Illiger — Pigularz Waga. Rożki z 9-ciu członków złożone. 

 Ostatni członek głaszczków szczękowych prawie wrzecionowaty, tak długi jak 

 dwa poprzedzające razem wzięte. Pierwszy członek głaszczków wargowych 

 bardzo duży, ostatni bardzo mały i krótki. 



Tarcza głowy zaokrąglona, trzy razy wcięta: raz pośrodku i dwa razy 

 po bokach. Brzeg jej otacza całkowicie oczy tak, że większa ich powierzchnia 

 widoczną jest od spodu głowy. Przedkarcze szersze niż pokrywy skrzydłowe, 

 wypukłe, nieco z wierzchu spłaszczone. Tarczki międzypokrywowej (scutellum) 

 nie widać. 



Pokrywy poza plecami na skraju głęboko wycięte tak, że część łopatki 

 jest widoczną. Piszczele przednich nóg opatrzone trzema zębatemi ostremi wy- 

 rostkami, a przytem całe na brzegu, a właściwie na krawędzi mają drobne ziarn- 

 kowate ząbkowanie. 



Dwie następne pary nóg mają na piszczelach mniejsze wyrostki i tylko 

 dwa na każdym. Krawędzie piszczeli są pokryte kolczastemi równo rozstawio- 

 nemi włoskami. Wszystkie piszczele ku końcowi zakrzywione, posiadają przy- 

 tem u zakończenia od wewnątrz gruby wydatny i ostry kolec. 



Wszystkie gatunki żyją w każdym gnoju Ulepiają sobie z niego kulki 

 wielkości bobu i następnie składają w nie jaja. Jeżeli grunt nie jest odpowie- 

 dni, to przetaczają pomienione kulki w miejsce właściwsze, gdzie się razem z nie- 

 mi głęboko w ziemię zagrzebują. Każda para obrabia dla siebie kulkę, chociaż 

 żyją gromadnie. Skoro przylecą do kupki gnoju w krótkim czasie rozgrzebu- 

 ją ją na znacznej powierzchni i gdy taką kupkę poruszymy podrywają się nad- 

 zwyczaj szybko i odlatują. Pomimo ciężkiego chodu lot ich jest nadzwyczaj 

 szybki, do którego są skłonne szczególniej podczas dnia pogodnego. 



Widzieć można pary pigularzy przetaczające kulkę ulepioną z gnoju na 

 przestrzeni kilku a nawet kilkunastu sążni, co sam uważnie obserwowałem. 

 Przeważna ilość gatunków żyje w krajach południowych mianowicie w Azyi 

 i w Afryce; z tych niektóre jak: Gr. fulgidus bardzo świetny żyje w Abissynii 

 a nas są tylko dwa gatunki, które się trzymają dobrej gleby. Koło Warsza- 

 wy niema ich wcale. Ukazują się dopiero w gub. radomskiej, a częściej 

 w pow. hrubieszowskim. Na południu Rossji są bardzo pospolitemi owadami. 



