ŹUKf CZYLI GNOJÓWCE KRAJOWE. 



165 



Onthophagus nutans Fabricius, O. nutans Laicharting. Fig. Nr. 8. 

 Długość ciała od 7 do 12 mm. 



Czarny matowy. Tarcza głowy wydłużona z silnie wywiniętym brzegiem. 

 Przedkarcze opatrzone łuskowatemi ziarnkami, dość gęsto koło siebie nasadzone- 

 mi, które na spłaszczonym wierzchu przedkarcza są mniej widoczne i prawie 

 zatarte, ku brzegom przedkarcza coraz gęściej ustawione i wydatniejsze. Oprócz 

 tego przedkarcze samca ma po obu stronach, głowy wydatne wydłużenia tępo 

 zakończone. W środku tuż poza rogiem głowy jest umieszczone w przedkar- 

 czu dość silne wgłębienie, które jest pokryte rogiem głowy w czasie, gdy owad 

 do góry ją wznosi. 



Róg samca jest blaszkowaty, nie wiele co wyższy od odstępu pomiędzy 

 oczyma. Na końcu tej blaszki w jej środku wystaje rzeczywisty wązki róg, ku 

 przodowi wykrzywiony, wyższy o dwa milimetry od samego przedkarcza. Tak 

 się ma rzecz z wyrostkami głowy i przedkarcza u bardzo dużych samców. 

 Mniejsze mają trochę różne ukształtowanie wyrostków. Róg głowy zamieniony 

 w krótki, nizki, ostro zakończony wyrostek bez spodniej płaskiej blaszki, a na 

 przedkarczu zamiast wgłębienia w wygórowanym garbie, który w tym razie jest 

 nieznaczny, zestawione są w miejsce dołka dwa słabe ziarniste wyrostki. Wte- 

 dy samce podobni ej sze są do samic, które rogu wcale nie mają, a natomiast na 

 głowie dwie silnie wystające linijne krawędzie podobnie ułożone, jak u O. tau- 

 rus. Przedkarcze samic bez żadnych wyrostków bardziej jest chropowate niż 

 u samców. Typowych okazów samca z długim rogiem nigdy nie znalazłem* 

 mam tylko jeden typowy okaz znaleziony na Krymie, podarowany mi przez 

 ś. p. Baumgartena. 



W kraju u nas dość są rzadkie, pod Warszawą niema ich wcale, ukazują 

 się dopiero koło Ojcowa i w gub. lubelskiej w większych gromadach. W gub. wo- 

 łyńskiej i. podolskiej należą do pospolitych żuków. Koło Odessy są bardzo po- 

 spolite. W zbiorze mam 8 okazów przez siebie znalezionych. Samca nie typo- 

 wego z pod Odessy, a 7 samic z Kaukazu, które znalazłem koło Tyfłisu w gno- 

 ju bawolim. Pan Wojciech Mączyński znalazł 4 sztuki tego owadu koło Kowla. 



Redtenbacher podaje w swojem dziele (Fauna austriaca) owada tego, jako 

 bardzo pospolitego pod Wiedniem. Max. Nowicki, jako pospolitego i powszech- 

 nego w całej Oalicyi. 



Ont. austriacus. Panzer. Erichson. Fig. M 9. 



Długość ciała 9 do 12 mm. 



Tarcza głowy bardzo wydłużona, zakończona tępo, z silnie wywiniętym 

 brzegiem ku górze (na całym swym obwodzie). Róg u samców u nasady blasz- 

 kowaty równie szeroki jak odstęp między oczyma z cienkim długim końcem, ku 

 przodowi skierowanym, ze środka krawędzi górnego blaszki wystającym. Sami- 

 ce rogów nie mają, ale za to dwie kończaste listewki na głowie. Druga z nich 

 tuż u nasady głowy jest wyższa, szersza i bardziej wcięta niż pierwsza ku przo- 

 dowi umieszczona. Przedkarcze u samców ma duże dość spiczaste zakończenia, 

 po obu stronach nasady głowy umieszczone, które do niej nie dotykają nawet 



