ŹtJKl CZYLI GNOJÓWCE KRAJOWE. 



169 



Jest to żuk właściwy krajom Europy południowej, chociaż i -u nas się 

 zdarza ale bardzo rzadko. Nowicki notuje go, jako galicyjskiego z nad Dnie- 

 stru. Koło Warszawy wcale go niema, przynajmniej dotychczas nie był znale- 

 zionym. Ś. p. Baumgarten znajdował go koło gór Świętokrzyskich. Moje oka- 

 zy pochodzą z południowego Tyrolu z Arco, znalazłem ich na jednej wycieczce 

 20 sztuk; jeden okaz mam z Belgii z nad morza koło Blankenberghe. 



Ont. marmoratus Menetri — Ont. turchmenus (Kolenat). 



Długość ciała 7 do 9 mm, 



Ogólnym zarysem ciała cokolwiek przypomina 0. vacca, pojedyńczemi 

 częściami bardzo się od niego różni. Tarcza głowy silnie wcięta, o dwu wywi- 

 nięciach z przodu ostro zakończonych. Samiec różni się od samicy listewkami 

 głowy, z których druga bliżej przedkarcza położona, wydłuża się w dość silny 

 rożek; samice rożka nie mają. Przedkarcze u obu płci ma nieznaczne wygóro- 

 wanie cokolwiek wyższe u samców niż u samic. Powierzchnia przedkarcza, 

 jakoteż i pokryw dość gładka. Obie części słabo ponakłuwane. Piszczele 

 u wszystkich par nóg na krawędziach porośnięte czarnemi włoskami. 



Barwa przedkarcza a równie spodu ciała atramentowo czarna. Pokrywy 

 szaro-żółte czarno-marmurkowane. Nie wiem czy u nas jest jaka odmiana tego 

 owadu, gdyż tylko 4 sztuki krajowe wszystkiego w zbiorach widziałem, a oka- 

 zy te niczem się od siebie nie różniły. Gabinet zoologiczny Warszawski po- 

 siada jeden okaz znaleziony w Lubartowie, przez Władysława Taczano wskiego. 

 Sam znalazłem jeden okaz tylko, koło Rozdzielnej. Baumgarten pokazywał mi 

 dwie sztuki w swoim zbiorze. 



W Turkiestanie jest on dość pospolity, a okazy tam znalezione przez Ba- 

 reja około Serachsu różnią się od naszych tern, że mają silniej wywyższony 

 garb, oraz pokrywy bardziej żółte. Są przytem daleko większe od naszych. 



Edmund Reitter z Przysuchy (Paskau) w Morawii notuje go jako owada 

 z południowej Rossyi. 



Ont. camelus (Eabricius) (Erichson). Fig. JV° 13. 



Długość ciała 10 do 13 mm. 



Cały czarny, mało połyskujący, prawie matowy. Kształt ogólny dość pę- 

 katy, pokrywy skrzydłowe, w porównaniu z przedkarczem, mniejszą mają po- 

 wierzchnię niż u innych gatunków. Są z boków silnie zaokrąglone. Przed- 

 karcze dość gęsto nakłuciami poznaczone i słabo łusko watemi ziarnkami pokry- 

 te. Pokrywy gładsze od przedkarcza z prążkowaniem widocznem, ale słabo 

 wjdatnem. Odstępy pomiędzy prążkami słabo wypukłe. Tarcza głowy z przo- 

 du zaokrąglona z dwuma do góry wywiniętemi wyskokami. W dwu trzecich 

 długości głowy znajduje się krawędź ostra, łukowato ku brzegom głowy zawi- 

 nięta, druga zaś blisko przedkarcza znacznie bardziej wystająca, z dwoma silnie 

 sterczącemi rożkami na brzegach. Przedkarcze, poza osadą głowy, opatrzone 

 garbem, posiadającym cztery gwoździkowate wyrostki, z tych dwa pośrodku 

 wybitniejsze zbliżone, dwa drugie po bokach mniejsze. Samice od samców nie- 



Pam. Fizyog. Tom XIV. Dział III— 22 



