170 



D25IAL III. BOTANIKA 1 ZOOLOGIA. 



zbyt się różnią., mają tylko mniej wystające rożki i słabsze wyrostki na przed- 

 karczu. 



Owad przedstawia się stale jednakowo bez odmiany, nawet wielkość rzad- 

 ko się zmienia. Samice zawsze są mniejsze od samców. Wszędzie notowany 

 jako powszechny w Europie umiarkowanej, pojawia się niekiedy w Prusach 

 królewskich nad Niemnem. (Seidlitz, „Fauna baltica"). 



Nowicki notuje go jako pospolitego w Gralicyi. Redtenbacher wspomi- 

 na, że jest pod Wiedniem. Włodzimierz Dzieduszycki notuje go jako owada, 

 pojawiającego się po lewej stronie Sanu. Sam go w kraju nie znajdowałem, 

 a liczne okazy, które posiadam, pochodzą częściowo z pod Monachium, wię- 

 kszość zaś z pod Odessy, gdzie w 1885 roku 17 czerwca znalazłem aż czterdzie- 

 ści okazów. Wojciech Mączyński znalazł parę sztuk koło Kowla. 



0. furcatus Fabricius — Zatrcwiec bukat. 



Synonimy: apicalis (Faldermann). Mniszechii (Hochhut). 



Długość 4f do 5 mm. 



Najmniejszy z pomiędzy naszych zatrawców. Tarcza głowy dobrze zao- 

 krąglona, silnie, szeroko pośrodku wcięta, z dwoma ku górze wystającemi 

 kantami. Na głowie dwie ostre krawędzie, z których pierwsza, bardzo silnie 

 łukowata, druga daleko mocniej wystająca i prostsza, u samców zaś w tępy 

 róg zamieniona. Samice wyrostku nie mają. Grłowa, jako też i przedkarcze 

 chropowatemi nakłuciami poznaczone; ostatnie u obu płci bez wyrostków i gar- 

 bu. Pokrywy skrzydłowe z 7-ma prążkami, pomiędzy któremi odstępy są dość 

 wypukłe i chropowate. Całe ciało owada pokryte dość grubemi, płowemi wło- 

 sami. Barwa ciała, u wszystkich okazów, nieodmiennie jednakowa, smołowata, 

 z dużą ciemno-czerwoną plamą na końcu obu pokryw. Samice od samców na- 

 wet wielkością niewiele się różnią. U nas w kraju dość rzadki; pod Wiedniem 

 a nawet koło Lwowa jest bardzo pospolity. W. Mączyński znalazł kilka sztuk 

 pod Kowlem, a dwie na Saskiej Kępie pod Warszawą. 



Moje okazy pochodzą częściowo z pod Monachium, a większość znalazłem 

 koło Odessy, jeden okaz na Kaukazie, w gnoju bawolim. 



Oni. OYatus (Linneusz, Erichson). 



Tarcza głowy zaokrąglona (Fig. 14) z brzegiem pośrodku silnie wcię- 

 tym, sam brzeg koło wcięcia nieco ku górze wywinięty. Na głowie ma dwie 

 listewki, z których pierwsza jest prawie prosta, druga tuż przy przedkarczu 

 silniej wystająca, szczególniej u samców bardzo wydatna. Obie listewki 

 u samic są często nikłe. Samce od samic różnią się głównie silniej rozwi- 

 niętem przedkarczem, różnice jednak między obu płciami nie są wielkie. Bar- 

 wa zwykła czysto czarna, matowa, czasem wpadająca w brunatny odcień, rza- 

 dziej się zdarza metaliczny połysk. Powierzchnia ciała chropowato ponakłuwana, 

 szczególniej przedkarcze. Pokrywy z linijnemi, z głębokich dużych, punktów 

 ułożonemi prążkami. 



Ogólny kształt ciała okrągło jajowaty. Całe ciało obficie porośnięte dro- 



