ŹDKI CZYLI GNOJÓWCE KRAJOWE. 



177 



niej u samców, daleko silniej wystający, u nasady szerszy, niż dwa zewnętrzne. 

 U samic wyrostki te są mniejsze i prawie sobie równe. Przedkarcze bardzo 

 duże, zaokrąglone, wązkiemi i ostremi krawędziami z przodu i z tyłu opatrzone. 

 U samców więkśze niż u samic. W 3 /4 długości swej zwęża się ku głowie, 

 a ku barkom zbiega, słabo się zwężając. 



Głowa na wierzchu gładka, połyskująca, ku wywiniętym silnie brzegom 

 tarczy pomarszczona i chropowata. Przedkarcze upstrzone nieregularnie roz- 

 rzuconemi, dużemi, okrągłemi dołkami. 



Pokrywy skrzydłowe z tyłu zaokrąglone, na 7, 8 i 9 pasemku posiadają 

 słabe guzy w miejscu, gdzie się spuszczają ku tyłowi odwłoka. 



Z 10-u par pasemek na pokrywach, 5 par tychże wystaje bardzo silnie 

 na całej swej długości są one węższe od zagłębień, które przy każdem pasem- 

 ku głównem mają daleko węższe pasemka do tychże przystające, a wewnątrz 

 same prążki są karbowane. Pierwsza para głównych pasemek przystaje ściśle 

 do szwu. 5 par ku bokom pokryw słabnie stopniowo. Pasemka są coraz mniej 

 wystające i przedziały między niemi zmienione w wydatne kreski, a dwie 

 brzeżne kreski są skrócone na trzech czwartych długości pokryw i do nasady 

 tychże nie dochodzą. Całe ciało owadu czarno ubarwione, mocno połyskujące. 

 Barwa piszczeli i łapek często przechodzi w naciek ciemno-czerwony. Czasem 

 pokrywy są czerwono-czarne lub nawet krwawo ponsowe. Musi to jednak za- 

 leżeć od wieku i skoro owad niedawno z poczwarki się wykluł, posiada czerwo- 

 ną naleciałość, z czasem staje się ciemniejszym i zupełnie czarnym. Twierdze- 

 nia powyższego nie podaję jako pewnik, gdyż wielu autorów wymienia barwę 

 pokryw czerwoną. Raz sam znalazłem tego owada o pokrywach z cynobro- 

 wo- czerwonym kolorem, a był zupełnie twardy. 



Żyje w całej Europie, daleko ku północy posunięty, a wszędzie bardzo 

 jest pospolity. U nas w kraju można go znaleźć w każdej miejscowości Prze- 

 bywa w kupkach gnoju cokolwiek wyschniętych, nigdzie go nie napotykałem 

 giomadnie, zazwyczaj parami. Mam jeden okaz z Symferopola, który się różni 

 tern od typowej formy, że ma pokrywy czerwono-cynobrowe nadto matowe; za- 

 pewne to jakaś miejscowa odmiana. 



4) Teuchestes Mulsant. 



Pokrywy skrzydłowe silnie wypukłe. Tarczka międzyskrzydłowa nie jest 

 zagłębiona, piszczele przednich nóg poza trzecim zębem drobno karbowane, po- 

 siadają ostre wcięcie przez całą swoję długość. Piszczele 2 i 3 pary nóg u za- 

 kończenia są silnie włosami porośnięte. Kształt ogólny owada wydłużony, 

 silnie wypukły; głowa duża, szeroka, również i przedkarcze duże. Obie te czę- 

 ści ciała bardziej u samców pokaźne niż u samic. Przytem samce mają na gło- 

 wie trzy śpiczaste wyrostki, z których środkowy wydatniejszy od zewnętrznych. 

 Samice zamiast wyrostków posiadają listewkę linijną wszerz głowy, po- 

 środku tejże przechodzącą. Końce tej listewki zmieniają się w znacznej odle- 

 głości od brzegów tarczy w zagłębienia. Pośrodku listewki, wystaje słaby 



Pam. Fizyog. Tora XIV. Dział 117.-23 



