ŻUKI CZYLI GNOJÓWCE KRAJOWE. 



197 



mi szerszemi brózdami, które są utworzone z grubych, niezbyt regularnie uło- 

 żonych ziarnek. Z powodu tych chropowatości całe ciało owada niezbyt poły- 

 skujące. Głowa i przedkarcze są barwy ciemno-bronzowej. Naokoło tarczy 

 głowy zacieka kolor czerwonordzawy. Pokrywy skrzydłowe, o barwie dobrze 

 wypalonej cegły, nogi takież same, spód ciała ciemniejszy. 



U nas w kraju musi być bardzo rzadki, gdyż dotychczas, t. j. do roku 

 1895, w zbiorach chrząszczy krajowych napotkałem tylko dwa okazy. Jeden 

 posiada W. Mączyński, drugi jest w zbiorze we Frascati, znaleziony przez 

 Baumgartena w okolicach Warszawy. 



Przebywa w nawozie dziczyzny, więc w lasach łatwiej go znaleźć. Czy 

 inne pokrewne mu gatunki są u nas także, tego nie wiem, i dlatego ich nie 

 wymieniam. 



Jako dowód, że pomieniony gatunek u nas się znajduje, może posłużyć to, 

 że Józef Hornziel znalazł w zwierzyńcu skierniewickim 64 okazy tego owada. 

 Katalogi przeto niemieckie podają błędne notowania, które uważają tego owada 

 za wyłącznie niemieckiego. Ja sam znalazłem w roku zeszłym pod koniec 

 czerwca 24 okazy także w zwierzyńcu skierniewickim. 



Oromus (Nialus) Muls. 



Kształtem do poprzedniego podobny. 



Oromus alpinus. Scopoli. Fig. Nr. 47. 



Ogólny kształt ciała pękaty, silnie wypukły, pokrywy skrzydłowe cokol- 

 wiek ku tyłowi rozszerzone. Głowa i przedkarcze bardzo gęsto drobnemi i grub- 

 szemi nakłuciami obsypane. Trzy wyrostki na głowie słabo uwydatnione, u sa- 

 mic jeszcze mniej widoczne. Na linii ustawienia wyrostków przebiega słabe 

 wązkie wcięcie, którego czasem brak jest zupełny. Pasemka pokryw płaskie 

 bardzo drobnemi punkcikami poznaczone, pomimo tego mocno połyskujące, rów- 

 nież przedkarcze ma widoczny połysk, głowa prawie bez połysku. 



Barwa różnych osobników różnorodna: ciemno-czerwona, plamiasto-czer- 

 wona, brunatna albo wreszcie czarna. Miejscowe odmiany posiadają różne od- 

 cienie barw. Nasze są zazwyczaj czarne. 



Owad właściwy górom, na równinacn niema go wcale; u nas znajduje się 

 w gub. kieleckiej. W Karpatach daleko pospolitszy (M. Nowicki). 



W roku 1893 w dolinie Kościeliskiej koło Zakopanego natrafiłem na nie- 

 przebrane chmary tego owadu i sporo okazów zebrałem. Czy zawsze jest tak 

 licznym tego nie wiem, musi być jednak w górach nader pospolitym, skoro pod- 

 czas tak rozwojowi owadów niesprzyjającego lata tak dużo okazów znalazłem. 

 W lepiej sprzyjających warunkach może bywa liczniejszym? Żyje w każdym na- 

 wozie. "Wszystkie okazy, które znalazłem, są bez odmiany czarne. 



Agolius (Nialus) ™ ixtus J? a - ? eid i. XT ; 0 

 ! discus Schmidt. Figura Nr. 48. 



Głowa w porównaniu do reszty ciała bardzo niewielka, szczególniej u sa- 

 mic. Tarcza jej kształtu półksiężyca z silnemi ostremi wyskokami na bokach 

 zewnątrz oczów. Boki pokryw skrzydłowych równoległe, same pokrywy nie- 



