ŻUKI CZYLI GNOJÓWCE KRAJOWE. 



217 



które zagina się w stronę ścięgien, przyrośnięcia głowy i ułatwia jej ruchy (za- 

 wiasa naturalna). 



Zawiasa ta nie jest wyłącznie temu rodzajowi właściwą, gdyż i inne owady 

 do wielkiej grupy Lamelicornia należące także podobną podobną organizacyą po- 

 siadają. 



Na przedkarczu, u niektórych gatunków, mieści się dwa do trzech dłuż- 

 szych lub krótszych kanciastych rogów i wtedy przedkarcze samo jest krótkie 

 i spłaszczone, większa jednak ilość gatunków ma przedkarcze, którego podłużna 

 średnica więcej niż 2 / 3 długości pokryw skrzydłowych wynosi, a samo przed- 

 karcze jest silnie wypukłe i zewsząd zaokrąglone, otoczone wyrażuym rąbkiem. 



Pokrywy skrzydłowe najczęściej wydłużone, bardzo rzadko średnica ich 

 szerokości równą jest średnicy długości; naznaczone od piętnastu do siedmnastu 

 parami pasemek, czasem bardzo wydatnych, a czasem prawie zamkniętych, tak, 

 że powierzchnia pokryw jest niemal gładka. 



Rożki z jedenastu członków złożone. Z tych pierwszy u nasady najdłuż- 

 szy i największy, drugi najmniejszy, węzełkowaty, trzeci dłuższy od po- 

 przedniego i następnego, to jest od drugiego i czwartego, następne coraz krótsze 

 i coraz grubsze aż nareszcie ostatnie cztery zamienione w wachlarzy ko wate 

 płatki (lamellae, blaszki). Koło nasady przednich nóg na udach mieszczą się 

 dwie duże, podłużne plamy, złożone z bardzo gęstych, krótkich, złoto rudych 

 włosów. To stanowi bardzo ważną charakterystyczną cechę rodzajową. Spód 

 ciała, oraz wszelkie kanty i połączenia porośnięte dłuższemi lub krótszemi czar- 

 nemi lub płowemi włosami. 



Barwa, u przeważnbj ilości gatunków, czarno-niebieska, u niektórych zie- 

 lono metaliczna, albo nareszcie pupurowa, mniejszość gatunków jest zupełnie 

 czarnej barwy bez metalicznego połysku. Barwa z wiekiem ciemnieje, ale to 

 się stosuje tylko do wierzchu ciała, spód zawsze jest jaśniejszy metaliczny, cho- 

 ciaż w miarę starzenia się o wadu przechodzi różne odcienie od żywo seledy- 

 nowo -złocistego do ciemno-fioletowego metalicznego koloru. Zmiana barwy 

 niezawsze idzie w parze z twardnieniem pancerza i zdarza się, że zupełnie twar- 

 de owady są silnie metalicznie połyskujące. Jakkolwiek różnie się to dzieje 

 u rozmaitych gatunków, to jednakże zupełnie młode, a zatem miękkie, owady 

 mają o wiele żywsze barwy niż starsze. 



Minotaurus (Mulsant). 



Typhoeus (Leach). 



M. typhoeus (Lina. Seidl). Fig. M 67. 



Długość 15 do 17 mm. ■* 

 Jedyny nasz krajowy gatunek do tego podrodzaju należący, "inne gatunki 



żyją na południowych krańcach Europy lub w Azyi środkowej i na północnem 



wybrzeżu Afryki. 



Szczęki górne wydłużone i wydatne, końcami swemi o całe dwa mm po- 

 za tarczę głowy wystające. Przód tarczy głowy trochę wydłużony, śpiczasto 



Barn. Fizyog. Tom XIV. 



Dział HI.— 28- 



