220 



DZIAŁ III. BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



połysku metalicznego, niż te, które się wylęgły z wiosną i do końca lata do- 

 trwały. Owad u nas w kraju wszędzie bardzo pospolity i liczny, ukazuje się 

 z wczesną wiosną i trwa ciągle do późnej jesieni. Znajduje się również w całej 

 Europie i na wybrzeżu północnem Afryki, oraz w Azyi umiarkowanej aż do 

 Turkestanu, jest też na całej Syberyi aż po Amur, a wszędze jest równie po- 

 spolity i liczny. Nazwy gatunkowe jak: patridarius, intermedius są tylko sy- 

 nonimami i zawsze oznaczają tegoż samego owada. Opisy u autorów owadów 

 pod temi nazwami powstały skutkiem zbyt skwapliwego badania pojedynczych 

 sztuk i na nie uwagi zwracać nie należy, gdyż są to tylko określenia miejsco- 

 w3 T ch bardzo słabych odmian. 



Przebywa w każdym gnoju i pod kupkami tegoż, ryje kanały nieraz na 

 20 lub więcej centymetrów głębokie, w które zakopuje wałki urobione z gnoju 

 i w nie składa jajka na gąsienice, które zaraz po wylęgnięciu żywią się przygo- 

 towanym zapasem nawozu, a potem szukają pożywienia w ziemi i nagryzają 

 korzenie roślin. 



G. spinsger (Marsham). 



G. puncticollis (Malinowski). 



Jest on właściwie odmianą (varietas) i różni się tern od tamtego, że mię- 

 dzy drugim (najdłuższym) zębem przednich piszczeli, a między trzecim niema 

 ostro wciętego przedziału, ale to jest różnica niewielkie mająca znaczenie, głów- 

 ną różnicą stanowią grube nieregularnie rozsiane nakłucia na całej powierzchni 

 przedkarcza stąd nazwa (Gr. puncticollis). Daleko rzadszy od poprzedniego, 

 ale też w całym kraju rozprzestrzeniony. Posiadam dwa okazy znalezione pod 

 Warszawą na Bielanach. 



G. muiaiot*. Marsham. Fig. Nr. 69. 



Długość od i 6 do 25 mm. 



Do Gr. stercorarius szczególniej stare okazy na pierwszy rzut oka bardzo 

 podobne. Różni się jednak bardzo ułożeniem odmiennem pasemek na pokry- 

 wach i silniejszym połyskiem metalicznym. Różnice w ustawieniu pasemek 

 bardzo łatwo spostrzedz przy pomocy zwykłej lupy. 



Z siedmnastu par pasemek na pokrywach skrzydłowych trzecie i piąte pa- 

 semko, poczynając od szwu, są ściśnione sąsiaclującemi dwoma prążkami i koń- 

 ce tychże (prążek) schodzą się z sobą przed nasadą przedkarcza, do której w po- 

 staci szerszej prążki dotykają, a między niemi zawarte pasemka są skrócone 

 i znacznie węższe od sąsiednich. Oprócz tego pasemka są silniej wypukłe niż 

 u G. stercorarius. Pomieniona różnica jest najważniejszą, ale są też i inne, 

 a mianowicie: brzeg szczęk mniej wcięty oraz bardziej wydłużone pokrywy. Li- 

 nijka na środku przedkarcza, koło jego nasady wydatniejsza, czasem zupeł- 

 nie bez nakłuć. Barwa zawsze od G. stercorarius odmienna, pod spodem prze- 

 waża odcień zielony. Wreszcie ubarwienie i p n łysk zależą od wieku i miejsco- 

 wej odmiany. Nasze krajowe okazy są przeważnie mniej błyszczące, z wierz- 

 chem ciała (nawet u starych) posiadającym zielonawo- szafirowy odbłysk; spód 

 ciała silnie metalicznie błyszczący zawsze z naciekiem zielonym. 



