ŻUKI CZYLI GNOJÓWCE KRAJOWE. 



221 



Oprócz tych są też u nas i typowe okazy, które częściej się przytrafiają 

 w krajach Europy południowej. Wierzch ich ciała ciemno-oliwkowy, z poły- 

 skiem metalicznym zielonym, spód zaś mocno błyszczący, złoto zielony z purpu- 

 rowemi przebłyskami. 



U nas należy do dość rzadkich owadów, zwłaszcza koło "Warszawy.. W po- 

 łudniowych okolicach kraju jest pospolitszym. Jeden okaz znalazłem na Sas- 

 kiej Kępie i ten jest ciemny i niebieskawy. 



Pan "Wojciech Mączyński posiada w swym zbiorze okazy typowe oliwko- 

 wej barwy też pod Warszawą znalezione. 



Sześć typowo ubarwionych moich pochodzą z południowego Tyrolu (Me- 

 ran, Arco). Będąc w Poturzycy koło Sokala, znalazłem okaz o spodzie silnie 

 zielono- purpurowo-metalicznym, który pokrywy i przedkarcze miał prawie czarne 

 i bez połysku. 



We Włoszech środkowych zdarza się odmiana z odcieniem karmazynowo- 

 fiołkowym; taki okaz znalazłem w r. 1881 około Florencyi. 

 Geotrupes. 



Anoplotrupes sylvaticus. Panzer. Fig. jV° 70. 

 Długość ciała 12,5 do 17 mm. 



Posiada na kancie wydatnych szczęk dwa zagłębienia, jedno poza połową 

 obwodu mniej wydatne — drugie głębsze u zakończenia. 



Ogólny kształt ciała bardziej skrócony niż u poprzednich gatunków. Wy- 

 winięcie zewnętrznych brzegów pokryw skrzydłowych wydatniejsze i bardziej 

 rozciągnięte. Przedkarcze w stosunku do pokryw większe niż u tamtych, po- 

 znaczone bardzo silnie i dość gęsto nieregularnie rozrzuconemi, okrągłemi na- 

 kłuciami, które ku brzegom przedkarcza są coraz gęstsze. Pokrywy skrzydłowe 

 szesnastu parami płaskich pasemek różnej szerokości poznaczone. Pasemka te 

 porozgraniczane są wyraźnemi prążkami, których karbikowanie jest poszarpane, 

 oraz liczne odnogi zachodzą w pokrzywionych kreskach na same pasemka. Pa- 

 semka koło szwu najwydatniejsze, potem stopniowo coraz słabsze, koło bark 

 mocno skrócone, ku brzegom pokryw zanikają zupełnie. Dla tego też trudno 

 ściśle ich liczbę oznaczyć. 



Barwa, u młodych osobników ciemno-szafirowa, ze spodem ciała silniej 

 metalicznie błyszczącym, nieraz fiołkowym. Na udach przebija barwa we- 

 wnętrzna czerwonawo-rdzawa, również macki i łapki u zupełnie młodych owa- 

 dów są ciemno-czerwone, bez metalicznego połysku. Brzegi piszczeli cokolwiek 

 czerwonawe; toż sarno co powiedziałem o łapkach i piszczelach u młodych oso- 

 bników stosuje się i do starszych, które w miarę starzenia się nabierają albo 

 zielonawego nacieku ciała, albo są stale czarno- granatowe, a we wszystkich za- 

 głębieniach posiadają połysk silniej metaliczny, spód zaś ciała takiż sam przez 

 cały okres ich życia: szafirowo fiołkowy, metaliczny, uda tracą czerwoną 

 przejrzystość, a łapki i krańce piszczeli zawsze mają naciek czerwony. 



Wszędzie w kraju bardzo pospolity, trzyma się wyłącznie pastwisk 

 leśnych. 



