222 



DZIAŁ III. BOTANIKA I ZOOLOGIA. 



Napada ckciwie wszystkie grzyby należące do rodzaju Boletas. a także to 

 czy grzyby o spodzie kapelusza gąbczastym. W dużych grzybach można zna- 

 leźć po 20 lub więcej okazów tego owada. W porze, w której grzybów niema, 

 przebywa i mnoży się w każdym gnoju, ale tylko w lasach. W okolicach 

 Warszawy znajdowałem go najczęściej w lasku Bielańskim. 



Trypocopris (Moczulski). 



Sternotrypes (Jekel). 



T. vernalis (L. Seidl.) vel T. autumnalis (Erichson). Fig. Nr. 71. 

 Długość ciała 13 do 17 mm. 



Szczęki słabiej wydatne niż u poprzednich gatunków, wyrostek na głowie 

 niezbyt wydatny, przedkarcze bardziej kuliste z silnem zaokrągleniem ku swej 

 podstawie, u samców większe i wypuklejsze niż u samic. 



Z dziewięciu zębów na piszczelach nóg przednich dwa pierwsze zazwyczaj 

 łopatkowato zrośnięte, następne wolne coraz mniejsze. 



Pokrywy skrzydeł mocno wypukłe, wszędzie silnie zaokrąglone prawie 

 gładkie. Granice zupełnie płaskich pasemek bardzo słabo poznaczone utworzo- 

 ne są z nakłuć w prostej linii biegnących. 



Nadto przedkarcze nieregularnie drobnemi nakłuciami pokryte, najgęstsze 

 są one u brzegów, na wierzchu przedkarcza są coraz rzadsze, drobniejsze i nie- 

 raz brak ich zupełny. Podane cechy zmieniają się mniej lub więcej tak, że 

 nie można znaleźć dwu osobników zupełnie jednakowych. 



Owady z okolic górskich i podgórz mają bardziej chropowate przedkarcze, 

 z równin pochodzące, mają nakłucia na wierzchu przedkarcza zupełnie zamknię- 

 te. Równie zmienną jak cechy opisane jest też i barwa owadu. Młode, świeżo 

 wyklute z poczwarek, są zazwyczaj szafirowe lub szafirowo-zielone metaliczne, 

 starsze coraz ciemniejsze, nieraz zupełnie czarne, ze spodem ciała niebieskim, 

 szafirowym lub fiołkowym o połysku metalicznym. 



Czasem przedkarcze i pokrywy są zupełnie czarne, a tylko wywinięty ich 

 brzeg seledynowo-metaliczny, mnóstwo takich okazów znalazłem pod jesień ko- 

 ło Blanckenberghe nad morzem Niemieckiem w Belgii. 



Owady wylęgnięte pod jesień są często jasno-zielone ze złocistym nacie- 

 kiem na czole, czy barwa ta z wiekiem się zmienia nie mogę na pewno twier- 

 dzić. B.óżni autorowie tak ubarwione twarde okazy zaliczają do odmiany (v. 

 autumnalis). Okazy z górskich okolic zawsze są ciemniejsze i bardziej chropo- 

 wate. Takie dwa (bardzo chropowate) znalazłem w okolicy Meranu na górze 

 Mueth na 2,000 metrów nad poziomem morza. Zbliżają się one bardzo do typo- 

 wej odmiany (Tr. var. alpinus Hagenbach). 



"Wszędzie w kraju dość pospolity, licznie ukazuje się koło Skierniewic 

 w zwierzyńcu, przekłada lesiste równiny nad okolice górskie i obszerne pastwi- 

 ska. W roku 1884 znalazłem cztery okasy w gęstwinie leśnej w Wawrze, są 

 one wydatniej poznaczone niż skierniewickie. 



Blisko Warszawy po lewej stronie Wisły niema go wcale, ukazuje się 

 licznie dopiero koło Grodziska stacyi dr, żel, Warsz. -Wiedeńskiej, 



