48 



DZIAŁ II. — OEOŁOGIA Z CHEMIĄ 



Ponieważ rozbiór chemiczny wykazał znaczną ilość kwasu tytanowego 

 (około 4%)? muszę przeto w kilku słowach nadmienić o określeniu tego 

 kwasu w mojej analizie. 



Jeżeli miki poddamy działaniu kwasu nuorowodornego i siarczanego, to 

 część dwutlenku tytanu nie rozpuszcza się następnie w mocnym kwasie sol- 

 nym, druga zaś część przechodzi do roztworu i strąca się razem z glinką 

 i wodanem tlenniku żelaza. Po stopieniu przeprażonego osadu Al 2 0 3 -|-Fe 2 0 2 

 — |— Ti0 2 z kwaśnym siarczanem potasu i rozpuszczeniu stopu w zimnej wo- 

 dzie, kwas tytanowy osiada po kilkogodzinnem wygotowaniu tego roz- 

 tworu w postaci szarych kłaczków. "W ten sposób można określić całą 

 ilość kwasu tytanowego, zawartego w danym minerale. Ponieważ zaś 

 wszystkie miki badane chemicznie przeze mnie zawierają dość pokaźne 

 ilości kwasu tytanowego, przeto, dla ostatecznego przekonania się o ścisło- 

 ści analizy, robiłem w każdym przypadku, osobną próbę i określałem kwas 

 tytanowy w osobnej porcyi. Próba ta wykonywana była w sposób nastę 

 pujący. Po rozłożeniu doskonale startego proszku miki w kwasie fluoro- 

 wodornym i odpędzeniu krzemionki, resztę stapiałem w dużym tyglu pla- 

 tynowym z siarczanem kwaśnym potasu i stop rozpuszczałem w zimnej 

 wodzie. Po kilkogodzinnem gotowaniu tego roztworu (jeżeli reakcya jest 

 kwaśna) osiada cała ilość kwasu tytanowego. 



W danym przypadku (muskowit z Kasprowej) osobna próba dała w re- 

 zultacie 3,42% Ti0 2 . Wogóle zaznaczyć muszę, że wahania między temi 

 dwuma rezultatami nie przekraczają granicy 0,5%. 



2. Muskowit z Wołowca. 



Mikę, której analizę podaję niżej, wydzieliłem z gruboziarnistego gra- 

 nitu muskowitego, pochodzącego z granic między "Wołowcem i Osobilą. 

 Rozpatrywana w skale ma ona postać dużych przezroczystych płytek z od- 

 cieniem jasno-żółtym, świadczącym o obecności żelaza i o znacznym sto- 

 pniu zwietrzałości. 



Rozbiór chemiczny wykazał następujące części składowe, 



Si0 2 45,36 

 Ti0 2 2,70 *) 

 A1 2 0 3 28,35 

 Fe 2 0 3 2,60 

 CaO 0,18 

 MgO ślady 



*) W osobnej porcyi Ti0 3 2,85$. 



