14 



DZIAŁ III. — BOTANIKA 1 ZOOLOGIA. 



Pierwsze wzmianki w literaturze botanicznej o grzybach Królestwa 

 Polskiego spotykamy u Chrystyana Henryka Emdtla 1 ), który zestawiając 

 w porządku alfabetycznym uprawiane i dziko w okolicach Warszawy ro- 

 snące rośliny, wspomina także o paprotnikach, mchach i grzybach, przy- 

 taczając często nazwiska ludowe, zmienione do niepoznania przy składaniu 

 tekstu. 



Grzybom poświęca str„ 44 — 51: określa ich stanowisko, trzymając się 

 Dilleniusa (Nova plantarum genera), zastanawia się nad sposobem ich po- 

 wstawania i wspomina, że w okolicach Warszawy po oba stronach Wisły 

 taka jest rozmaitość i ilość grzybów, że wyliczenie wszystkich form uwa- 

 ża za niemożliwe, a zwraca tylko uwagę na najciekawsze. Przytaczając 

 opisywane gatunki, często odwołuje się Erndtl do dzieł, które były mu po- 

 mocne w badaniu grzybów; głównie posiłkował się C. Clusiuszem (Fungorum 

 in Pannonia obseiwatorum brevis historia, 1601), G. BauMnem (Pinax, 

 1623), J. Bauclńnem (Historia plantarum universalis, 1650), F. Sterbecldem 

 (Theatrum fungorum, 1712), chociaż nie obcy mu byli: M. Lóbelius, Sebi- 

 tzius, Tragus, Lóselius, Mentzelhis, Tabememoittanus, Tournefort, Cordus, Mat- 

 tioli i inni. 



Umyślnie dłużej zatrzymałem się nad źródłami, któremi posiłkował 

 się Erndtl, żeby przywrócić mu należ ae w historyi naszej florystyki stano- 

 wisko a uwolnić od zarzutów, jakiemi go J. E. Gilibert i X. JB. Jun- 

 dzill obarczali. Pierwszy z nich w „Flora lithuanica inchoata etc", Lug- 

 duni 1785, na str. 6 powiada o M. Bernitzu i H. Erndtlu: „Hi enim Auto- 

 res remotiores plantas denominarunt, raro stationes apponendo, plurimas 

 suspectas aut non inveniendas proponendo, in hisque vix unam aut alte- 

 ram observationem invenio, quae Autopsiam repetitam demonstret. Quin 

 imo Erndtelius evidenter transcribendo de verbo ad verbum Floras Germa- 

 nicas praesertim Hoffmanianam vix in plurimis meretur fidem"; a X. B. 

 Jundziłł powtarzając to wyjaśnia, że Erndtel klasę grzybów z Hoffmana 

 co do słowa wypisał i żadnych własnych obserwacyj nie dołożył. Gzy za- 

 rzuty te są uzasadnione, najlepiej przekonać się można z załączonych po- 

 niżej wyciągów, które przedstawiają krótkie, niejasne i niezupełne dyagao- 

 zy trzydziestu gatunków i zawierają wskazówki, w jaki sposób Erndtl 

 korzystał ze źródeł rzeczonych. 



Wielką trudność przedstawiało według tych danych określenie i nada- 

 nie obecnie będących w użyciu terminów mykologicznych. Przy pomocy 



!) Uristianus Henricus Erndtl. Warsavia physice illustrata, siva de aiire, aquis, 

 locis et incolis Warsaviae eorundemque morłbus et morbis tractatus; cui annexiim est 

 Viridarium val Catalogus plantarum circa Warsaviam nascentium, autora... Dresdae 1730 

 (apud Joh. Christ. Zimmermanni haered. & Joh. Nicol. Gerlachium. Stron nieliczbow. 8 

 i 248. Yiridarium str. 132). 



