4 



DZIAŁ IV. — ANTROPOLOGIA. 



Jeden tylko zbiór prywatny we Lwowie posiada takie same toporki, 

 stanowią one jednak grupę naturalną z mojemi i pochodzą ściśle z tych sa- 

 mych okolic. 



Wspominam o tej kolekcyi dla ścisłości naukowej, bo naprzód nie 

 'mogłem zapoznać się z nią bliżej, powtóre nie przynosi ona nauce nic od- 

 miennego, coby wpłynąć mogło na rozszerzenie poglądów na te zabytki. 



Mając dwukrotną sposobność zbiór ten pobieżnie widzieć, nie zauwa- 

 żyłem w nim nic, coby w jakimkolwiek kierunku odróżniało się od mych 

 okazów. Jedno więc tylko mogłoby wpłynąć na uzupełnienie niniejszej mo- 

 nografii z włączenia do niej owych okazów, mianowicie pomnożenie się 

 niejakie miejsc znalezień oraz liczby okazów ze stanowisk u mnie już repre- 

 zentowanych. Granice terytoryalne wszakże, które nadają naszym zaby- 

 tkom dotychczas cechę jakiejś wyłączności, pozostałyby też same. 



Być może, że zwiększona, skutkiem tej publikacyi, baczność archeo- 

 logów, odkryje gdzieindziej takie same lub podobne narzędzia. Nie było- 

 by w tern nic dziwnego, bo nawet jak to niżej się okaże, widzę pewne 

 szanse ku temu. Dotąd wszakże najbardziej uderza mnie umiejscowienie 

 na dość znacznym, ale ściśle odgraniczonym obszarze kraju i zupełny ich 

 brak w innych okolicach ziemi. 



Wszystko w naszych toporkach nadbużańskich lub inaczej się wyra- 

 żając lubelsko-wołyńskich, jest oryginalne i nowe dla nauki: poczynaiąc od 

 materyału, a kończąc na kszałtach i technice. 



Naprzód zwraca uwagę badacza niepodatność materyału do celu, do 

 jakiego został zastosowanym. Potem bardzo grube wykończenie. Dalej je- 

 dnostajność sposobu obrob ; enia i wygląd zewnętrzny dowodzą wspólności 

 ich pochodzenia co do czasu. 



Dopóki posiadałem kilka pierwszych okazów i z dwu tylko miej- 

 scowości sąsiednich, a było to przed laty kilku, uważałem dziwne owe to- 

 porki za okazy wyjątkowe, za jakieś narzędzia pół-wykończone, albo wy- 

 tworzone przez nagłą potrzebę jakowejś broni. Uderzały mię one swą od- 

 miennością, ale brak mi było danych do wyprowadzenia ogólniejszych 

 o nich wniosków. Dalekim byłem wówczas od poczytywania ich za typ 

 nowy i nieznany dotąd. 



Dopiero odkąd, zainteresowany okazami i idąc po nitce do kłębka, 

 zdobyłem do swego zbioru pokaźną ilość tych narzędzi — odkąd przekona- 

 łem się, że to com poczytywał za wyjątkowe, jest stałą cechą tych narzę- 

 dzi, zadałem sobie pytanie: co za warunki mogłyby wpłynąć na tę odrę- 

 bność i na to powtarzanie się tego typu na pewnym ściśle dającym się 

 określić obszarze kraju. 



Eezultatem mych badań nad rozjaśnieniem tego pytania pragnę po 

 dzielić się z szerszem gronem miłośników archeologii przedhistorycznej. 



Nie rozjaśnię tu wszystkich pytań, dotyczących ciekawych tych zaby- 



