E. MAJEWSKI. — T0P0BK1 KAMIENNE, 



21 



Nr. 139. Uścilug. Powierzchnia otworu podległa wypłukaniu i zwietrze- 

 niu znaczniejszym nawet, aniżeli powierzchnia wię- 

 kszości ścian zewnętrznych, a zgodna z najstarszą 

 górną płasiczyzną siekiery. 



Nie będziemy mnożyć przykładów, bo wszystkie prowadz ; łyby do 

 tych samych wyników. 



Szczupłość otworów jest tak rażącą, że trudno pojąć jak mogła słu- 

 żyć do obsadzenia w nich drzewa. Żadne toporzysko nie miałoby przy 

 podobnej średnicy należytej mocy i trwałości. Z drugiej strony tępość 

 ostrza wyklucza stanowczo przypuszczenie, aby mogły to być narzę- 

 dzia do użytku domowego, np. do ciosania. Wszystko wskazuje, że by- 

 ły to raczej toporki bojowe. Ale i narzędz.e bejowe wymaga toporzyska 

 trwałego. 



Rozmyślając nad nieodpowiednością średnicy otworu do natury drze- 

 wa zwykłego, wpadłem na p •zypuszczenie, czy czasem toporków tych nie 

 umocowywano na gatunku drzewa, któryby się nadawał na toporzyska bez 

 względu na niewielką średnicę. 



Drzewo takie w obfitości rośnie wszędzie, na pobrzeżu Bugu, jest niem 

 leszczyna (Corylus avell.). Odpowiednie kije leszczynowe mają dostateczną 

 trwałość, a prócz tego właściwość inną, w toporzyskach zwykłych niezna- 

 ną: wielką giętkość. 



Jeśliby przypuścić używanie leszczynowych kijów, wtedy toporki na 

 nich osadzone można uważać za broń jeszcze groźniejszą, aniżeli zwy- 

 kłe, bo uderzenie kamieniem, osadzonym na kiju elastycznym jest silniej- 

 sze przy tym samym rozmachu. Działa tu bowiem jeszcze, jak wiadomo, 

 siła bezwładności. 



0 Miejsca znajdowania okazów. 



Toporki o których mowa, nigdzie nie znajdowały się w większej ilo- 

 ści. Wszystkie zostały oddzielnie znalezione mniej więcei w zbliżonych 

 warunkach. Najwięcej znaleziono na karczunkach świeżych, przy wydo- 

 bywaniu pniaków i korzeni drzew. W polu, w ziemi ornej, na łąkach 

 podmokłych przy kopaniu rowów i różnych robotach ziemnych. 



Jeden znaleziono przy zakopywaniu kartofli w kopce. Głębokość, 

 w jakiej w ziemi spoczywały, waha się pomiędzy y 4 — 3 A metra. 



Na niższych równinach wcale ich nie znajdowano. Tylko na wjż- 

 szych nieco, sąsiadujących ze wzgórzami, a nawet na samych wzgórzach, 

 położonych w pobliżu wód. 



Co do natury gruntu znajdowane były zarówno w czarnoziemie, jak 



