E. MAJEWSKI — TOPORKI KAMIENNE. 



25 



Okolica nasza stanowi ważny szlak, łączący obszerne równiny Europy 

 środkowej z dolnem porzeczem Dniepru, aż po morze Czarne. 



Rozpatrzmy bliżej rzeki, przepływające w poprzek przez ten prze- 

 smyk. Obie Bug i Styr, z głównym dopływem swoim, Ikwą, mają źródła 

 w jednej wyniosłości, wspólnej także dla Seretu (Dniestr). Bug z począ- 

 tku płynie wśród podmokłych łąk i lasów, miejscami szeroką doliną, to 

 znów krętem łożyskiem wśród łańcucha wzgórz wznoszących, się od 300 do 

 400 m. (Bzowa). Przyjąwszy Pełtew, płynie znów podmokłemi łąkami, 

 przybiera coraz nowe rzeczki i rozlewa się w szerokiej dolinie i od Ka- 

 mionki Strumiłowej (jako tako spławny), aż do Strychawki i Tyszyc na 

 terytoryum tych gmin przemienia się w ciekawe zbiorowisko trzęsawisk 

 i ostrowów. Kilkudziesięcioma odnogami pośród niedostępnych ostrowów 

 i bagien, zarosłych szuwarem przez okolicę, w której w wielu miejscach 

 jeszcze noga ludzka nie postała, dostaje się do Horodyszcza, zkąd zwężo- 

 nem już znacznie korytem zbliża się do wyniosłości Lubelsko-Wołyńskiej 

 i przebija ją pod Sokalem. Przez całą wyniosiość, aż do Uściługu koryto 

 jego jest głębokie, prąd stały. Spadek jednak wód, choć prędszy, jest 

 dość powolny. Wody zbiera przeważnie z puszcz leśnych i moczarów. 

 Za Uściługiem, aż do Włodawy prawy .brzeg jest suchszym i wynioślej- 

 szym od lewego i stanowi dalszy ciąg działu wodnego europejskiego, za 

 który przyjmuje się lekką wyżynę prawego brzegu Bugu, aż po źródła Pry- 

 peci, czyli po Włodawę. 



Od Włodawy już oba brzegi stają się nizkiemi: „Od ujścia zaś Mu- 

 chawca wody puszcz i jezior prą tak silnie na jego koryto, że od Brześcia 

 załamuje się na zachodnią północ, a potem na pełuy zachód" (*). 



Lekkie wyżyny nadbużańskie, po Brześć Litewski, stanowią zacho- 

 dnią granicę rozległej krainy, określonej nazwą Polesia. Obszar ten 

 o kształtach trójkąta przypiera swym wierzchołkiem do Bugu — głównie 

 w okolicy Brześcia, podstawą zaś opiera się o Dniepr, od Mohylewa pra- 

 wie, aż po Kijów. 



Rzeka Styr, biorąc początek w pobliżu źródeł Bugu, płynie w górnej 

 swej połowie w jednakowych z nim warunkach. W górnym biegu tak sa- 

 mo tworzy obszerne moczary, brzegi ma prawie stale nizkie i błotniste. 

 Dopiero na terytoryum wyniosłości Lubelsko- Wołyńskiej, poczynając od 

 Boremla, a kończąc na Czartorysku, ma brzegi na przemian, to lewy, to 

 prawy, wyniosłe, a koryto piaszczyste. Opuszczając wyniosłość dostaje się 

 już do niziny Polesia, tworząc z Prypecią szeroką i zagmatwaną sieć od- 

 nóg z mnóstwem najrozmaitszej wielkości ostrowów. 



Wyliczać dopływów obu rzek nie będę. Stosunki hydrograficzne naj- 

 lepiej objaśniają mapki, jakie dołączam na osobnej tablicy. 



(*) Sł. Geogr. I. 450. 



Pana. Fizyogr. — Tom XV. 



Dział VI - 4 



