E. MAJEWSKI. — TOrOBKI KAMTBNNE. 



31 



„Hała, czytamy w Słowniku G-eogr. (*), zaczynają się już w niewiel- 

 kiej odległości od Bugu, za Brześciem i Kamieńcem Litewskim... ale ku 

 wschodowi obszary ich wzmagają się tak, że po obu brzegach Prypeci two- 

 rzą cały system moczarów, zaledwie skromnemi obszarami gleby leśnej .od 

 siebie oddzielonych. Prace niwelacyjne przekonały, że wszystkie błota Po- 

 lesia, nietylko leżą wyżej nad poziomem Prypeci, lecz że i silnie się ku 

 niej nachylają" (**). 



Polesie na wiosnę i w czasie ulew staje się zwykle olbrzymim zbior- 

 nikiem wód, tak że ludzie tylko za pomocą łodzi komunikują się. Formu- 

 jący się torf podnosi wprawdzie ciągle poziom bagien, ale jest to czynnik 

 zbyt wolno działający na osuszanie. 



Jak dawno mogły stopnieć ostatnie lody, zasilające Polesie wodami? 



Jest to pytanie ważne dla ocenienia stosunków przedhistorycznych 

 naszej wyżyny. W obecnym stanie nauki i znajomości Polesia o dokła- 

 dnych datach mowy być nie może, lecz przybliżone cyfry można postawić 

 na mooy wyników badań nad innemi okolicami Europy. Otóż siedm, ośm 

 lub nieco więcej tysiącoleci, leży w granicach prawdopodobieństwa. 



Proces obsychania trwa do dziś. Przyjąwszy powyższą datę za punkt 

 wyjścia możemy z wie^kiem prawdopodobieństwem wnioskować, jakim był 

 stan Polesia w pełni trwania epoki neolitycznej, która przypada w Euro- 

 pie na lat 4,000 wstecz. Mianowicie możemy uważać stan jej wód za po- 

 średni między najwyższym, polodowym, a najniższym obecnym. Dziś 

 z ogólnej liczby 8,740 kilom, kw., 3 /s tego obszaru t. j. przeszło 3,000 kil. 

 kw. leży pod błotami, a 3 /s zarasta chorobliwą roślinnością drzewną. 9% 

 stanowią łąki podmokłe (***). Razem czyni to blizko 7000 kil. kw. nizin. 

 Obszar ten cały we wczesnym okresie polodowym musiał tak się przed- 

 stawiać: 4,000 kilom. kw. bagien były zupełnie pod wodą — pozostałe 3.000 

 kil. kw. były jeszcze w stanie moczarów i bagien. Na środkową erę mię- 

 dzy temi dwiema krańcowościami przypada pośredni stan wód, więc mniej 

 więcej: 2,500 kilom. kw. wód, 4,500 kilom, bagien, moczarów i niezamiesz- 

 kałych obszarów. 



Są to cyfry teoretyczne, niemające pretensyi do pewności nauko- 

 wej, ale prawdopodobieństwa ten im nie zaprzeczy, kto przestudyuje, jak 

 to uczyniłem, stosunek wyższych miejscowości do niższych na Pole- 

 siu i przyjmie stan wód neolitycznych o kilka choćby stóp wyższy od 

 obecnego. 



(*) St. Geogr. VIII. 586. 

 (**) SI. Geogr. VIII. 586. 



(***) Których zaledwie dziesiąta część zasługuje na nazwę łąk, reszta bywa koszona 

 w wyjątkowych tylko latach. 



